[…stgštalagen, urval] [Urvalet ur …stgštalagen fšljer texten i Collin/Schlyters utgŒva: SSGL 2, och utgšr ganska precis hŠlften av lagens textmassa. De inskrivna partierna Šr: Kristnubalken (1-26), Edsšre (26-46), Egna salur (131-152) samt Bygdabalken (185-232). Texten Šr inskriven av Lars-Olof Delsing vid institutionen fšr nordiska sprŒk i Lund, och den Šr korrekturlŠst en gŒng av honom. Texten innehŒller inga hŠnvisningar till utgŒvans sidnumrering Texten fšljer bŒde handskrift A och Collin/Schlyters utgŒva. Ord i A som strukits eller bytts ut i Schlyter stŒr inom klammer, {}. Ord som Schlyter lagt till eller bytt in frŒn andra handskrifter (eller frŒn senare tillŠgg i handskrift A) stŒr inom hakparenteser, []. Genom att lŠsa texten utom den som stŒr inom hakparenteserna fŒr man alltsŒ handskrift A:s text. Genom att lŠsa allt utom det som stŒr inom klammer fŒr man Collin/Schlyters utgŒva.] [H¾r byrias šstgšta laghbok. fšrst kristnu balk¾r. i hanum t¾lias flokka ¾lliuo ok tiughu.] I. Um huru kirkiu skal byria II. Um huru biskupe skal buß fa. ¾lla ging¾rß g¾ra. III. Um pr¾st¾r ¾lla kirkia dela um skštninga innan h¾fßa. IIII. Um huru pr¾st skal til kirkiu taka V. Um ¾n kirkia kan brinna. ok pr¾st¾r skal a kirkiu bole boa VI. Um huru bonda skal olia. ¾lla barn kristna. ok klokkare skal bok ok stol i sokn b¾ra. VII. Um ¾n bonde dšr ok huru l¾nge lik skal inne halda. VIII. Um huru klokkare skal ringia. ¾lla band lusna a klokku: ¾lla annar ringir. IX. Um huat pr¾st¾r a firi ßianist sina. ok huru tiunda skal ok in bi¾rgha. X. Um paska skuld ok klokkara giald. XI. Um huru mang altara l¾ghi ¾ru. ¾lla huru goß ßšn skulu uara. XII. Um ¾n u¾ghfarande man dšr. ok huru hanum skal til iorß fylghia. ¾lla stafkarle. XIII. Um ¾n bonde sit¾r kuar meß tiunda. ¾lla huru biskups n¾mnd skal g¾ra. ok huat eßum ß¾r skal til b¾ra. XIIII. Um huru biskups r¾t ma bort skripta. XV. Um hor. ¾tsku spi¾l. ok skripta brut. ok foreßis mannum hi¾lp¾r egh lšnda skript. XVI. Vm at egh ma eß a mote n¾mnd ganga. ¾lla annur n¾mnd f¾llir ok annur u¾r. XVII. Um huru bšta skal ¾n man gang¾r eß. ok dšr fšr an han laghwnnin uarß¾r. XVIII. Um ¾n n¾mnd uarß¾r at¾r dšmd. XIX. Vm ¾n mange aghu i sakinne huem fšrst skal r¾t g¾ra. XX. Vm huru pr¾st¾r skal h¾lghß biußa ok bonde kirkiu sškia XXI. Um ¾n man se annan at osißum. ßa skal pr¾ste til sighia XXII. Um iula friß. ok paska. pingizs dagha. ok kirkm¾ssu: ¾n man hugg¾r annan. XX. III. Huru man ški sak sina. um p¾tars m¾ssu. olafs m¾ssu ok lafrinzs m¾ssu. XX. IIII. Vm ¾n m¾n giu¾r eghn til klost¾rs ¾lla kirkiu. ¾lla m¾n b¾rias i kirkiu garße. XXV. Um ¾n m¾n dr¾pas i kirkiu inne. ¾lla man uarß¾r firi [biskupe] laghlika wnnin. XXVI. Vm ¾n moßir myrßir barn sit heßit. XX.VII Um huru firi hor skal st¾mna. ok annur hor mal. XX.VIII. Vm hiona f¾lagh huru biskup¾r ma lšsa ok binda. ok huat oloflikt ¾r. XXIX: Um ¾n man sla pr¾st ¾lla uigßan man. ok ßšn mal sum firi kirkiu dyr skal st¾mna. XXX. Vm pr¾st¾r b¾rs ok bonde XX.XI. Vm ¾n maß¾r lat¾r uighia sik. ¾lla kona {g¾r} [gang¾r] i kirkiu ¾pter bonda sin. ¾lla barn sit. Kunung¾r lat¾r kirkiu byria. bšnd¾r til lukins g¾ra. Nu ¾r kirkia giorß: ßa skal skštninga til kirkiu giua: ß¾t ¾r tolf ßynia s¾ße a halfnaßa tr¾ße: ok tolf lassa ¾ng: ßa skal kšpa bšk¾r ok m¾ssu kl¾ße. kalk ok klokkor. ok skruß allan ß¾n sum hialpa skal m¾ß manne i hem ok ur heme. baße kuikum ok dšßum: ß¾t skal alt sokn kusta: .II. ¦ Sißan skal biskupe buß fa: han skal i sokn koma m¾ß mannum tolf. ok sialu¾r han ßr¾ttande: Þrim borßum ¾ru bšnd¾r hanum skyldughir uppi at halda ok ßrea mark¾r hanum firi uixl giua: ßa skulu bšnd¾r hanum ßriggia ßynia šl g¾ra. ok ßrea sp¾n huetis. ok en ßyn rugh. [ok] en ßyn biug. ß¾t skal han haua til sins borzs: ok fiura ßyni h¾sta korn. ok ß¾r m¾ß tu las foß¾r. ok ßry pund m¾ß smšr. ok fiughur pund m¾ß fl¾sk. ok et marka nšt. ok tolf hšns. ok komb¾r han egh a ßšm dagh sum han ma ¾ta kšt a. ¾lla smšr: ßa g¾rin bšnd¾r hanum sua manga fiska firi ß¾n annan kustin ok uarin lißughe. ok et halft pund m¾ß uax. ¤. I. Nu ßa biskup¾r will kirkiu uighia: ßa skal han fa manaßa buß firi sik. ok sighia sokninne a huat dagh han komb¾r a: ok ß¾n kostin ßa fšrin bšnd¾r a kirkiu bol mote hanum. ¤. 2. {Skštninga} [Skštningar] alla ßa sum um uixla dagh giuas ßa skulu pr¾ste til fšßu ligia. alla ßa sum sißan giuas ¾r kirkia ¾r uighß. ßa a ß¾n uald sum giu¾r huat han uill h¾ld¾r giua pr¾ste til fšßu. ¾lla kirkiu til skruz. .III. ¦ Nu dele pr¾st¾r ok kirkia um skštninga innan h¾fßa. ßa skal ß¾n hemula sum gaf. ¾lla hans arwe: hau¾r annat ßerra laghh¾fßat. ßa hemule ß¾t sik sialft. sum laghh¾fßat hau¾r. m¾ß sokna n¾mdinne. antuiggia pr¾ste til fšßu. ¾lla kirkiu til skruzs. huat hon uill h¾ld¾r. ¤. I. Nu hulkit h¾ld¾r pr¾st¾r ¾lla kirkia mistinge uarß¾r sinna iorß sißan laghuart ¾r. warß¾r pr¾st¾r. ßa st¾mni pr¾st¾r. warß¾r kirkia. ßa st¾mne kirku gšmarin um sunnudagh i kirkiu durum ok m¾le til um lšghurdagh a ßinginu. ok domarin l¾gge hanum f¾mt um {ßšrsdaghin} [ßorsdaghin] til kirkiu garßzs. will {sokin} [soknin] a f¾mtinne u¾ria iorßina pr¾stinum ¾lla kirkiunne. {huat} [huem] hon uill h¾lld¾r sokna n¾mdin. uill hon egh ßa st¾mne annat ßing. uill [egh] ¾n ßa. ßa st¾mne ßrißia ßing. uill egh ¾n ßa soknin antuiggia kirkiunne ¾lla pr¾stinum u¾ria ßa bšte firi niu mark¾r. taki ß¾n ßrea mark¾r sik sškir sialu¾r. huat ß¾t ¾r h¾ld¾r pr¾st¾r alla {kir} [kirkia] ok ßrea kunung¾r. ok ßrea h¾r¾ße. .IIII. ¦ Þa skal pr¾st til kirkiu taka bšnd¾r skulu uali raßa. ßrea i ual lata. biskup¾r a en af taka slikan sum han uill. pr¾st ok egh p¾pplingh. utan allum s¾mi a. ßšm i sokn aghu. ¤. I. ßa skal klokara taka. bšnd¾r ßrea i ual leggia. pr¾st¾r a en af taka slikan sum han uill. ßa skulu bšnd¾r kirkiu nykil taka ok i h¾nd¾r pr¾ste s¾tia. ok pr¾st¾r {kukkara} [klukkara]. .V. ¦ Nu kan kirkia brinna ¾lla stulin uarßa [at] ipnum durum: ßa skal pr¾strin gšra sokninne r¾t. ok m¾le han til klokkarans. ¤. I. ß¾t ¾r pr¾stins skuld a kirkiu bole boa. sionga i kirkiu ottu sang ok m¾ssu. ok aptun sang ok alla tißi. gšr pr¾st¾r m¾ssu fall a ßšm dagh sum forh¾lghß ¾r firi. ßa ¾r han {sak} [sak¾r] at ßrim markum. ßšm aghu {bšd¾r] [bšnd¾r] taka sum i ßerre sokn ¾ru. utan han uiti lagha forfall sin: ß¾t ¾ru hans lagha forfall. ligg¾r sialu¾r i sot. ¾lla far af biskupe sinum buß. VI. ¦ Nu far pr¾st¾r buß at han skal bonda skripta ok olia. Nu komb¾r barn ok ßorf kristnu uiß¾r. ßa far han egh baßum burghit. ßa skal han fšr barn {kistna} [kristna]. ßy at ß¾t hau¾r egh af {kristu} [kristnu] fangit*. ß¾t ¾ru lagha forfall pr¾stins. ok far egh bonde skript ¾lla oling. {ß¾} [ßa] ¾r pr¾st¾r at ßrim markum sak¾r. utan han uiti lagha forfall sin m¾ß tu¾ggia pr¾sta eße [ok] sialu¾r han ßrißi. Far han eß gangit uari saklšs. falzs eß¾r hans. ßa bšte ßrea mark¾r arua bondans. ¤. I. Nu ¾r ß¾t klokkarans skuld. b¾ra bok ok stol i sokn m¾ß pr¾ste. VII. ¦ Nu dšr bonde. ßa skal pr¾st¾r til hans koma. lik hans wighia. vm nat iui uaka {akka ¾kke} [¾nkte] firi taka. uak¾r egh pr¾st¾r iui liki um nat. ok hau¾r egh forfall. ¾lla lof af bondanum. ßa bšte pr¾strin ßrea mark¾r arua bondans. uill han flere n¾t¾r inne halda. ßa skal han šrtugh pr¾ste giua. firi nat huaria han sißan uak¾r. ¤. I. Nu ligg¾r lik um nat ouight inne bšte pr¾st¾r ßrea mark¾r. ßšm taki arui bondans. ¾lla uiti lagha forfall sin. sua [vm] andra. ok vm ßrißiu: sißan {marui} [ma arui] bondans saklšst ut fšra. ok sialu¾r iorßa. fšre han forra ut lik ouight ¾n sua l¾nge ¾r inne haldit. ßa bšte firi {ßeia} [ßreia] mark¾r. ßšm mannum ßa iorß aghu sum [han] fšrße likit iui Nu a pr¾st¾r likinu til iorßa fylghia ok gript at wighia. ¤. 2. Nu a bonde salam¾ssu lata siunga. ena ßa vt fšris. andra um siunda dagh. ßrißiu um ßr¾tiugh. fiarßu um iamlanga dagh: ok at huarre offra ßr¾tiughu lius. ¾lla ßr¾tiughu p¾nninga. VIII. ¦ Nu ¾r klukkara skuld. ringia til ottu sangxs. ok m¾ssu. ok aptun sangxs. ok gen like. will bonde til ßr¾tiux ringia lata. ßa {skan} [skal han] šrtugh klokkara giua. ¤. I. Nu lusna band a klokko. ßa skal klokkare um sunnudagh i kirkiu durum standa. ok sua um annan. ok sua um ßrißia. ok sokn til sighia. Nu fald¾r klokka niß¾r sißan laghuarat ¾r. ok slar h¾l klokkara. han ¾r gild¾r at ßrim markum. ßšm skal soknin bšta arua klokkarans af kirkiu f¾. Nu brist¾r klokka sißan laghuarat ¾r. ligge ogild¾r. Nu brist¾r klokka. ßa ¾r hon gild at ßrim markum. ßšm bšte klokkarin kirkiu gšmarum. ¤. 2. Nu ringir ß¾n sum egh biß¾r klokkarin til. bšte firi siax šra. bryt¾r han klokku gialde at¾r fullum gialdum: utan han kumi rißande ¾lla gangande ok uili kalla pr¾st ¾lla klokkara. ¾lla komb¾r eldbruni lšs. kl¾mtar han ßa ¾lla ringir uari saklšs. bryt¾r han ßa klokku uari ok saklšs. Nu giu¾r klokkare hanum sak hui han ringde. ßa dyli m¾ß tolf manna eße. ¾lla uiti m¾ß fiughurtan manna eße. at han ringdi m¾ß lufi hans. sla klukka han til h¾lia liggi ogild¾r kl¾psins bande a klokkarin uarßa. .IX. ¦ Nu a pr¾st¾r firi ßianist sina allan kuikan tiunda. Nu [a] bonde tiunda af korne sinu. af fšrsta rške han sk¾r ok han in b¾r. han a t¾lia ut at akre ok up at andrum ok s¾tia af huarn {ßrißia} [tiunda] ršk ß¾r sum han komb¾r. Nu ¾ huat tiunda um uixla dagh {gifxs} [gifs]. ßa sum kirkia uighis. ßa liti ßšn sokn sua at. Nu hau¾r bonde sinu korne in burghit. ßa a pr¾st¾r sin ßrißiungh a akre af taka. ßa a bonde pr¾ste buß fa i ßrim u¾ß¾r daghum ßšm sum han ma ¾m u¾l bi¾rgha sinu korne sum bondin sinu. spillis tiunde fšr. ßa a bondin han at¾r gialda. spillis sißan ßa a bondin han egh at¾r gialda. Ok bonde ok bryti tiunde baße fore sik ok sin hion. Nu skal bonde tuem lutum in bi¾rgha. ßriska. haua halmin ok agna firi arwßit. ok kornit i ßry skipta. en lut kirkiu. annan biskupe. ßrißia fatškum mannum. alle aghu tiunda baße fatške ok riki. .X. ¦ Nu sit¾r huss¾tu maß¾r i sokn. han ¾r skyld¾r pr¾ste sinum atta p¾nninga at paskum. ¾ru tu saman boldiur. ß¾t ¾r šrtugh pr¾ste. ok egh ßy mera at ßšn sein flere. ok ¾ngin leghu dr¾ng¾r ßa g¾ri ß¾ssa p¾nningana. ¤. I. Nu a klokkare haluan span korns. af allum ßšm sum baße g¾ra pr¾ste korn ok kuika. XI. ¦ Nu a pr¾st¾r ok klokkare ßrea altara uerninga um huart ar. ena um iul. andra um paska. ßrißiu um pingizs dagha. Nu alle ße sum egh gera praste fulla skuld: ße aghu klokkara g¾ra lef ok lefs sufl et sin um arit. Nu kan pr¾st¾r ok klokkare ßr¾tta uiß bondan ok sigher at han hau¾r egh giort sua goßa altara w¾rningh sum han skulde. l¾gg¾r han a altaran en su¾nks p¾nningxs lef ok sua mykit sufl sum ß¾r till hšre ßa wari saklšs. Nu ¾r pr¾st¾r ok klokkare ßšm skylde sua mykit ßianist sum ßšm baße tiunda korn ok kuika. XII. ¦ Nu kan u¾ghfarande man siuk¾r liggia i sokn. ßa ¾r ß¾s bonda skuld sum han ligg¾r at pr¾ste buß fa. pr¾st¾r a til hans koma. skripta ok olia. lik at uighia. um nat {uiui} [iui] uaka. fiura siala m¾ssu siunga. af ß¾s manzs kuste half mark taka. Þa ¾r ß¾t bondans skyld sum han dšr at pr¾ste buß fa. will egh pr¾st¾r til koma. ßa a han halda likit inne um ena nat. ok sißan a han atta mannum buß fa. will ß¾n egh til koma sum buß fa. uari sak¾r at ßrim markum. bšte mark ßšm sum likit stand¾r inne at. mark kununginum. ok mark haraßinu sißan ¾ru bšnd¾r skyldir han til kirkiu fšra ok gript graua ok pr¾ste buß fa. will egh pr¾st¾r iorßa. ßa iorßin bšnd¾r saklšst. ok bšte pr¾st¾r biskupe {trea} [ßrea] mark¾r. ¤. I. Dšr stafkarl i sokn. samu ßianist ¾r pr¾st¾r hanum skyld¾r: ßo at han aghe egh mera ¾n pik ok skr¾ppu. XIII. ¦ Nu sit¾r bonde kuar m¾ß tiunde um ar. bšte firi ßrea šra. ok ut tiundan pr¾stinum. ¾lla ßšm sum tiundan a. sua firi annat ok sua firi ßrißia. Sit¾r kuar um ßry bšte biskupe ßrea mark¾r. Nu fšre bonde egh tiunda til firi paska. ßa halde ßšghine hans rezskap [up] utan kalle han firi kirkiu dyr ¾pte paska. ok uiti ß¾t m¾ß eße fiughurtan manna at han sat m¾ß luui kuar. ¾lla ok at han fšrße han. ¾lla han bšß han ut. ok ße wltu sialuir at ße uildu egh uiß¾r taka. orka egh eße bšte ßrea šra. ¾n han sat minna kuar ¾n um ßry ar. sat han um {ßru} [ßry] ar bšte ßre mark¾r sum fšr uar saght. ¤. I. Nu ¾r biskup¾r skyldugh¾r firi tiunda sin. wighia krismu ok kl¾rka. kalk m¾ssu kl¾ße: huart ßrißia ar {tik} [til] sokn koma tu¾ggia natta ging¾rß af pr¾ste taka. m¾ß mannum tolf ok sialu¾r han ßrattande. ßa a han folk f¾rma ok n¾mdir sea. ¤. 2. ßa biskup¾r uill n¾md sea. ßa skal han fa manaßa buß firi sik. pr¾st¾r a n¾md g¾ra sanna m¾n i n¾md s¾tia ok egh uiß¾rdelu m¾n. ok egh soknara. ok egh ß¾n i eßumin stoß. ok ße skulu sitia i n¾mdinne sum ße sighia ia uiß¾r sum uiß¾rdulu m¾nnini ¾ru. sißan a soknarin eßa til n¾md b¾ra. ßa skal n¾mdin sitia sik ensamin ok talas uiß¾r. alla ßa eßa sum hon u¾r ßa uarin uarßi. alla ßa eßa* hon f¾lle ßa uarin f¾lde. utan n¾mdin uili nakuara eßa undi kunungx dom l¾ggia. ¾lla laghmanzs. ßa bißin ße eßa ß¾r til ße uarßa f¾llde ¾lla uarße. ¤. 3. all laghkallaß mal aghu a biskups n¾md kuma ekke huma mal. Alli eßa aghu a biskups n¾md kuma. ß¾ssin mal aghu a biskups n¾md koma. hor. meneßa. {skokuitne} [skrokuitne]. {oskiptaß} [oskriptaß] mandrap. kirkiu ran. h¾lghu dagha bardaghi. ok h¾lghudagha brut: Þ¾ssa eßa ßa f¾lle biskups n¾md. sua at ße bšta baße biskupe ok kununge. ok sua alle ßerra upr¾ttar eßa. ok forfalzs eßa. ok gšßslu eßa. ok s¾tis eßa. Ok alle ße eßa sum firi {tessin} [ßessin] mal gangas. ß¾t ¾ru iorßa delu manh¾lghis mal. ßiupta mal. rans mal. {o} [ok] ße eßa sum firi trulldoma su¾rias. Nu a egh tu¾suare a biskups n¾md koma. ß¾t a slita h¾razs n¾md. Nu uitnar man sinn ßiuf. ¾lla uitna maß¾r man til draps. ¾lla sigh¾r ok sua. at ß¾ssa s¾t uill iak taka af ßik sum [ßu] tokt af nu af mik. ¾lla su¾r man annan til fr¾lsis. ßa aghu egh ße eßa a biskups n¾md koma. su¾ria ße baßir a enum dagh: ßa ma egh biskups r¾tte bort skripta. XIIII. ¦ Su¾ria ßer egh baßir a enum dagh ok skriptas han fšr ¾n han f¾ld¾r uarß¾r. ßa skal han fasta ok egh f¾ bšta. utan hwzs maßrin han skal baße fasta ok {fa} [f¾] bšta. ok all ßšn mal a biskups n¾md feld uarßa ok skriptaß uarßa firi biskups tilku¾md. ßer skulu fasta ok egh f¾ bšta. utan huwßz mannin han skal baße fasta ok f¾ bšta. ¤. I. Nu dele pr¾st¾r ok soknari pr¾st¾r sigh¾r bondan skriptaßan uara firi n¾mda {fall} [buß]. ok soknare sigh¾r eigh. ßa skal pr¾st¾r han {skripßan} [skriptaßan] uita m¾ß eße sinum firi biskupe ¾lla prouaste. XV. ¦ Nu uarß¾r kona digh¾r i hore ¾llas ¾tsku spi¾lle. ß¾n sum ßy ualt. han ¾r sak¾r uiß biskup at ßrim markum. ok konan se saklšs. ß¾r hialp¾r hanum egh lšnda skript firi. utan han haui sik {skiptat} [skriptat] fšr ¾n han uisse at hon hauande uar. Nu k¾re biskups soknare til hans. ßa skal han uita m¾ß eße fiughurtan manna sua. at han uar {kriptaß¾r} [skriptaß¾r] fšr. ¾n [han] uisse at hon hauande war. ¤. I. Nu tak¾r maß¾r yppinbarlika skript ok fald¾r at¾r i samu synd. ß¾t hete {skipta} [skripta] brut. han ¾r sak¾r uiß biskup at ßrim markum. ß¾r firi hialp¾r hanum egh lšnda skript. ®lla g¾r hor ¾lla ¾tsku spi¾ll. ¾lla tak¾r yppinbarlika skript firi mandrap. ¾lla firi meneßa. ok fald¾r at¾r i samu synd. ß¾t kalla skripta brut. ß¾r a han biskupe firi ßrea mark¾r. Nu ligg¾r maß¾r i lšska l¾ghi ok tak¾r sik skript af sinum pr¾ste ok fald¾r at¾r i samu synd. ßa taki sik at¾r skript af sinum pr¾ste ok uari saklšs firi fea gialdit. ok hald¾r pr¾st¾r hanum ulaghlica up a paska dagh firi lšska l¾ghi. ßa bšte biskupe ßrea mark¾r. ¤. 2. Nu gang¾r fiughurtan manna eß¾r at¾r a biskups n¾md ßa ße sum fšrst suoru i eßinum ok hwuzs mannin. ßšm hialp¾r egh lšnda skript firi biskups sak. XVI. ¦ Nu ma ¾ngin eß ganga a mot biskups n¾md. ¾lla kunungx g¾r hon wrangt. ßa skal {kunugx} [kunungx] ¾lla laghmanz domb¾r m¾t yppinbarum uitnum hana at¾r dšma. ¤. I. Nu f¾llir annur n¾md ok annur u¾r. ßa a ßšn n¾mdin witzs orß sum g¾rßin uar gšr i. ßy at baße h¾raz n¾md ok biskups namd skulu i allum [malum] ß¾r sant leta sum g¾rßin uar gšr. ok ßšn n¾mdin skal f¾lla ¾lla w¾ria. ¤. 2. Nu uarß¾r maß¾r f¾ld¾r a n¾md. ok han kalla sik egh f¾ldan uara: far han siu m¾n af n¾mdinne. ßa ¾r ß¾t hans witz orß ok uari uarß¾r. Nu skil ßšm a sum i n¾mdinne ¾ru. uilia flere u¾ria ßa ¾r wart. wilia flere f¾lla ßa ¾r f¾lt. ¾n ßer wilia sum flere ¾ru. Nu wil n¾mdin huazke g¾ra f¾lla ¾lla w¾ria. ok soknarin sigh¾r han f¾ldan uara. ßa st¾mne bondin n¾mdinne antuiggia u¾ria sik ¾lla f¾lla sik. wil hon huarte g¾ra. ßa sške ut alla lagha soknina. ok sua lionga ßing ¾fter: gšr n¾mdin egh r¾t i lionga ßinge huarte f¾lla ¾lla u¾ria. bšte firi tolf mark¾r. Nu ¾n siax uilia u¾ria ok siax f¾lla. ßa aghu ße uitzs orß sum u¾ria uilia: sua ¾r ok i allum n¾mdum. ¤. 3. Nu skal biskups n¾md sannind leta. ok h¾razs n¾md lagha g¾rß. XVII. ¦ Nu gang¾r man eß. ¾lla w¾rka andra sak sum biskups sak ¾r innan ok dšr fšr ¾n malit uarß¾r laghunnit ok eßrin uarß¾r f¾ld¾r. ßa dšr {biskps} [biskups] sak m¾ß hanum. ok ße sum liuande ¾ru bšte sak sina: ß¾t ¾ru ßrea mark¾r biskupe huar ß¾n sum egh war lšnlika skriptaß¾r. ¾n eßrin f¾llis. Nu kunungx sak ¾lla h¾razs sak. ¾lla mals¾ghanda sak. hana skulu bšta {mansis} [mansins] arua. ßa ¾n sakin uar fšr laghwnnin hanum liuande. ßa skulu hans arua bšta sua biskups sak sum kunungx sak. XVIII. ¦ Nu uarß¾r n¾md at¾r dšmd. alle ßer sum i h¾nne suoru. ße ¾ru saki at siax markum. ena mark {kunginum} [kununginum]. andra mals¾ghandanum. ßrißio h¾r¾ße: ok ßre mark¾r biskupe. huat h¾ld¾r hon gik at¾r firi osannind*. ¾lla firi olagh. ß¾r hialp¾r ßšm egh lšnd skript firi biskups sak. ßy at ß¾r ¾r huar hwuzs man firi sialuan sik. ¤. I. Nu gifs nokrum ur n¾mdinne ok suor ¾kke. han bšte kununginum. mals¾ghandanum ok h¾r¾ße. ok se saklšs* firi {biskpe} [biskupe]. Sua ok i allum ßšm eßum at¾r ganga firi men. allum ßšm ß¾r g¾fs ur. ße aghu egh biskupe bšta. ¤. 2. Nu k¾re soknarin til bondans sigh¾r han haua standit i ßšm eße sum at¾r ¾r brutin m¾ß biskups n¾md. ¾lla kunungx. ok bondin sigh¾r ne gen. ßa ¾r ß¾t hans uitzs orß [dylia] m¾ß tolf manna eße. git¾r han eß gangit uari saklšs. brist¾r at eße bšte sum skilt ¾r. .XIX. ¦ Nu sum mange aghu i sakinne. baßitiggia mas¾ghande ok kunungx soknare. biskups soknare. h¾raz soknare. ßa a han {mas¾ghandanum} [mals¾ghandanum] fšrst r¾t g¾ra: ¾lla lagh f¾sta. ¾r egh mals¾ghandin til. ¾lla k¾re egh ¾fte ok f¾ste [enum] af soknarumin lagh ok sißan beßas flere til. ßa skal han taka eßataka sin ok til ßings koma. ok sua s¾ghia: h¾r ¾r taki min at* eße ßšm iak f¾ste enum ßšm i atte sakinne. Sißan l¾ggin ßingsm¾n hanum f¾mt ok fšre ß¾n eß sik af handum. nu ¾n egh ¾r eßsšrt a ßšm dagh. ßa ß¾n dagh sum n¾st ¾r ok eßzsšre ¾r a. ok komb¾r nakuar ß¾n a st¾mnuna sum i a sakinne ßa gange sin eß ¾n ßo at ß¾n kumi egh sum eßrin uar f¾st¾r. ok hete saklšs. ¤. I. Nu kunnu ßer koma sum i aghu sakinne ok han uill egh sin eß ganga hete fallin. komb¾r ¾ngin ßerra sum i a sakinne. ßa siti ß¾r til daghrin ¾r urßinga ok fa sin st¾mnu manna eß ok se saklšs. XX. ¦ Nu ¾r ß¾t {boda} [bonda] skyld. um sunnudagh til kirkiu koma. pr¾st¾r a h¾lgß biußa ok fastudagha. glšmir pr¾st¾r ok bryt¾r bonde. ßa ¾r pr¾st¾r sak¾r ok bonde osak¾r. biuß¾r pr¾st¾r ok bryt¾r bonde. ßa ¾r bonde {sak} [sak¾r] ß¾r hialp¾r hanum egh lšnda skript firi. ßa ¾n han ¾r utan sokna a uatnum ¾lla u¾ghum. ßa skal han skript taka ok egh f¾¾ bšta. ¤. I. Nu firi allum andrum malum. ¾lla andrum fallum ßa hialp¾r lšnda skript firi fea bot. g¾r han ßu¾ra uarknaß a ßšm dagh sum forh¾lgß ¾r firi. ßa ¾r bonde sak¾r at ßrim markum. G¾r a ykil dagh. sak¾r at siax šrum. XXI. ¦ Nu se maß¾r man at osißum. ßa skal han pr¾ste til sighia ßa a pr¾st¾r um sunnudagh i kirkiu durum standa. ok sua um annan. ok sua um ßrißia ok sua sighia. ßylikt mal ¾r i minne sokn wrßit. nu biß¾r iak han hitte mik ok r¾tte sik uiß guß. Nu uill han egh r¾tta sik. ßa skal pr¾st¾r hem til hans ganga ok bißia han r¾tta sik ok sua sighia: iak hau¾r ßik kallat. Nu uill {hegh} [han egh] r¾tta sik. ßa skal pr¾st¾r taka ßšm sum kirkiu f¾ gšma ok ganga hem til hans ok bißia han r¾tta sik. Nu dull han. ßa skal han eß pr¾sti f¾sta ok ßšm sum kirkiuf¾ raßa i sokninne. at han ¾r egh sand¾r at ßerre g¾rß. git¾r han eß gangit wari saklšs. falzs at eße ok will r¾tta sik. ßa skal han skript taka ok egh {fa} [f¾] bšta. Nu biuß¾r han egh r¾t firi sik. ßa skal hanum iui f¾mt leggia. ßa ma han fram s¾ghia. Nu will han ßa lagh firi sik giua. ßšm skal soknari taka. brist¾r at eße. ßa skal han baße fasta ok f¾ bšta. XXII. ¦ Nu gang¾r in iula friß¾r. a iula aptne sißan aptunsang¾r ¾r sungin. ok ¾r ß¾r til aptunsang¾r ¾r sungin a attunda dagh ¾pt¾r tolfta dagh. Nu gang¾r in paska friß¾r a oßinsdaghinum i dymbiluiku ßa up bindas {kokku} [klokkur]. ok ¾r ß¾r til aptunsang¾r ¾ sungin a attunda dagh ¾fte fšrsta dagh. Nu gang¾r pingz dagha h¾lghß in a aptinum sißan aptunsang¾r ¾r sungin. ok ¾r ß¾r til aptunsang¾r ¾r sungin a attunda daghinum. Nu ¾r kirkm¾ssu h¾lgß fran ßy aptunsang¾r ¾r sungin a aptninum. ok ¾r ß¾r til aptunsang¾r ¾r sungin a daghinum. Huar sum b¾rs i ß¾sse h¾lghß. han ¾r sak¾r wiß¾r biskup at ßrim markum. ¾lla dyli m¾ß tolf manna eßi. XXIII. ¦ Nu sk¾rdax h¾lghß ok p¾tars m¾ssu i liongkšpunghe. ok olafs m¾ssu i sk¾ninghe. ok um lafrinz m¾ssu i sußurkšpunge. huar sum ßa hugg¾r. slar ¾lla dr¾p¾r nakuarn [ß¾ßan] frarande. ¾lla ßit farande. ¾lla [ß¾r] varande. han škir sak sina at fiuratighi markum. Þ¾r skal tiughu mak¾r hawa kunung¾r af. ok tiughu mark¾r biskup¾r. XXIIII. ¦ Giu¾r {m¾ßr} [maß¾r] eghn til klšst¾r ¾lla kirkiu osiuk¾r: ßa ma han helan huwß lut giua. ok halu¾n ¾n i h¾luanum ligg¾r. Nu dela ßšn innan h¾fßa. ßa a han witzorß uita huat han gaf. ok uita huat han hafße at¾r. Þ¾t ¾r en huwß lut¾r. sua manga arftaka sum han hau¾r ßa ma han giua slikan lut sum en ßerra tak¾r. Antuiggia dylia at han aldrigh gaf. ¾llas ok wita at ß¾tta gaf han ok egh mera. Nu ¾n klšst¾r hau¾r laghh¾fßat. ßa w¾ri m¾ß fiughurtan manna eße. ¤. I. Nu b¾rias m¾n i kirkiu garße ßa ¾r kirkiu garß¾r ouighß¾r. ßa skal han sokna mannum ßrea mark¾r bšta firi huart m¾ssu fall sum ßer fa. ok lata at¾r skira kirkiu garßin. .XX.V. ¦ Nu {d¾pas} [dr¾pas] m¾n . ¾lla g¾rs hor i kirkiu. ßa ¾r wixl af kirkiu. ß¾n sum uixla spi¾llum uald¾r han skal {krkiu} [kirkiu] uighia lata. ¤. I. Nu warß¾r man firi biskupe laghlika wnnin. ßa skal biskup¾r hanum f¾mtir l¾ggia. will han egh r¾tta sik. ßa skal biskup¾r han i forbuß s¾tia. firi skrift ok egh firi fea giald. Nu sit¾r han i forbußi um nat ok iamlanga. ßa ma biskup¾r han i ban s¾tia. Nu sit¾r han i banne nat ok iamlanga. ßa škis sak hans. ßa ¾r {hat} [han at] niu markum sak¾r. Nu all annur misfall ßšn sum man kunnu h¾nda ßa škis skript hans ok egh feia giald. Nu uill han egh bštas firi. ßa skal biskup¾r kununge til s¾ghia. kunung¾r ma han halshugga lata ok utan kirkiu garß l¾ggia. ßa skulu hans r¾tti arwa eghn hans taka ok kunung¾r lšsšra. .XX.VI. ¦: Nu myrßir moßir barn sit heßit. ßa ¾r hon sak at fiuratighi markum. ßem skal luka kununna mals man. af h¾nna panningum. ok {siafs} [sialfs] sins p¾nninga sißan egh uinnas h¾nna at. Nu ¾n ß¾n k¾rir ¾ptir sum faßir uar {barsins} [barnsins]. ßa skal konan bšta hanum atta šrtughur ok ßr¾ttan mark¾r. kununginum atta šrtugh¾r ok {ßr¾ttam} [ßr¾ttan] mark¾r. ok biskupinum atta šrtuh¾r ok ßr¾ttan mark¾r. ßa ¾n han egh ¾fte k¾re sum faßir uvar barnsins. ßa skal kunungin haua af kununne tiughu mark¾r. ok tiughu biskup¾r. k¾nnis kunu heßit morß. ß¾r skal egh soknare ¾ftir sškia. ß¾t skal h¾r¾zs n¾md slita. Nu ¾n hana u¾nis ßšn sak ok warß¾r egh takin uiß¾r. ßa skal h¾r¾z n¾mdin annattiggia u¾ria hana ¾lla f¾lla. ¤. I. Nu ma egh biskups soknare ßing st¾mna firi ¾ngte huma mal. utan firi yppinbar mal ok laghwnnin. .XX.VII: ¦ Giw¾r soknare bondans kunu hor sak m¾ß st¾mdu ßinge sua at bondin. gaf egh h¾nne fšrra sak. ßa bšte soknarin fiuratighi mark¾r. Nu ma egh biskups soknare bondans kunu sak giua firi hor. utan bondin giui h¾nni sialw¾r sak. i kirkiu. ¾lla i annare samku¾md. ßa ¾n han giw¾r h¾nne sak firi samfundum. ßa skal han antuiggia dylia m¾ß tolf* manna eße. ¾lla [bšte] biskupe ßre mark¾r. Nu ¾n han tak¾rannan man inne m¾ß h¾nne i hor siangh ok wind¾r ßšm til horsakinna. m¾ß lagha witnum ok lagha domum: ßa skal egh bšta biskupe firi sak h¾nna: firi ßy at hon hau¾r allu ßy [forw¾rkat] sum hon atte i bo hans. ok han a egh suara firi hana utan han taki hana sißan at¾r til sin. ok sua ¾n hon lšp¾r bort m¾ß andrum manne. fran bondanum ok g¾r hor. ßa skal han egh bšta firi hana biskups sak. ßy at hon hau¾r allu ßy forw¾rkat sum hon atte i bo bondans. Nu ¾n hon lšp¾r bort firi owistan skuld ok egh firi osißa skuld. ßa bondin sškia ok swara firi hana alt ß¾r til biskup¾r haw¾r ßem skilt at. ¤. I. Nu ¾n bondin giw¾r andrum manne sak m¾ß st¾mdu ßingi firi kunu sina. sigh¾r han haua giort hor undi sik. ßa a ß¾n {bondim} [bondin] sum ¾ftir k¾re egh bšta biskupe. huat h¾ld¾r hin som {h¾rße} [han k¾rße] til falzs ¾lla w¾rs firi horsiangina. ¤. 2. Nu ma egh biskups soknare bondans dottur. ¾lla hans systur. ¾lla hans fr¾nkunu hor sak giua. ¾lla firi ¾tsku spi¾ll ršpa. firi utan han inntakin se. ¾llas b¾r barn witni. giw¾r soknare h¾nne fšr sak. ßa bšte ßrea mark¾r firi hwart ßing sum han st¾mnir. taki makr mals¾ghandin. mark kunungur. mark alli m¾n ßa ¾n annat ßerra ¾r m¾ß sannu. ßa bšte biskupe ßrea mark¾r. .XX.VIII: ¦ Nu ¾r ß¾t biskups r¾tt¾r hiona f¾lagh binda ok lšsa. ok wita {hut} [huat] luflikt ¾r. ok sua huat sum oloflikt ¾r. Nu ¾n han skil hionaf¾lagh at. ßa ß¾t ßerra sum ßy wald¾r. bšte biskupe ßrea mark¾r. walda ßšn baßin. ßa bšte huart ßerra biskupe ßrea mark¾r. .XX.IX. ¦ Nu ¾n man sla pr¾st ¾lla wigßan man ßa bšte biskupe niu mark¾r ok firi ¾ngti banz mal annat. ¤. I. Firi ß¾ssin mal ßa skal manne st¾mnas firi kirkiu dyr. warß¾r pr¾st¾r ¾lla wighß¾r man slaghin. annat um hionaf¾lagh. ßrißia ¾n bonde sit¾r kuar m¾ß tiunda. ßa skal [han] ¾fter paska firi kirkiu dyr kalla. ok ¾kke halda hans rezskape up um pascha dagh. ok all ßšn mal sum till skript hšra. ßa st¾mni hanum firi kirkiu dyr. ok ¾fte fea gialdit ßa m¾li til hans ¾fte lanz laghum. kalla han ¾ftir andrum malum firi kirkiu dyr ¾n ßšn sum nu ¾ru saghß. bšte ßrea mark¾r ß¾n sum kallaße. XXX. ¦ Nu b¾rs pr¾st¾r ok bonde ok fa baßir iamna akomu. ¾lla baße fulls¾re. iamkin baße sarum sinum. ok bondin bšte biskupe niu mark¾r firi bannit. ok gangi til roms ok lati sik ß¾r lšsa af banninu. Nu warß¾r pr¾st¾r sar ok egh bonde. bšte pr¾stinum ¾fte lanz laghum. ok firi bannit bšte biskupe niu mark¾r. ok gange til roms* ok lati sik af lšsa. ¤. I. Nu vitir pr¾st¾r bonda at han hau¾r han slagit ¾lla sarghat. ¾r ß¾t fulls¾re. ßa gange bondin ßr¾tylftan eß firi sik. ¾r ß¾t skena ¾lla wrezs w¾rk. gange tolf manna eß firi sik. ¾lla bšte lagha bšt¾r. XX.XI ¦ Nu lat¾r man wighia sik m¾ß kunu sinne. ßa g¾ri hwar ¾ftir sinum wilia. ok huart ßerra akke minna til off¾rs ok til lius ¾n tua šrtugh¾r. ok gang¾r {susfru} [husfru] i kirkiu ¾fter barn sit ¾lla bonda sin. ßa g¾ri ok tua šrtugh¾r baße til off¾rs ok til lius i huarre kirkiu gangunne. ßa a pr¾st¾r hana i kirkiu leßa. will egh pr¾st¾r hana i kirkiu leßa. bšte firi ßrea mark¾r. mark bonda kununna. tua mark¾r biskupinum. H¾r byrias kunungx eßzsšre. i ßšm t¾lias flokka fiughurtan ok tiughu. .I. Vm hemsokn ok husbrut. ¾lla huar sum friß skal bißia. II. um ¾n man h¾mnis a s¾t maal ¾lla bšt¾r f¾sta: ¾lla h¾mnas a annan. III. Vm ¾n man tak¾r kunu m¾ß wald. ¾lla maß¾r sit¾r firi andrum a ßingx w¾gh ¾lla kirkiu. IIII. Um huru l¾nge man hau¾r friß til ßingx ok kirkiu. V. Vm ¾n man ¾ltir annan af st¾mnu ¾lla lagha tilm¾lum VI. Um ¾n man leßir annan til stukxs ok hugg¾r af fot ¾lla hand. VII. Vm ¾n man h¾mnis a kunungx dom. ¾lla fšre man m¾ß wald af sinum garße. VIII. Um huru skipta skal ¾fte ßen kunungx eßsšre bryt¾r. IX. Vm at ßer forw¾rka egh ßerra husfru lut ¾lla ßerra barna. X Um hua sum biltugha m¾n hald¾r ok ß¾n ße haua brutit uiß skal firi ßšm bißia. XI. Um huru harazhšfßingi skal biltugha m¾n {skal ut} [upt¾lia] ß¾r ma egh eßa amote ganga. XII: Vm at ß¾n ma egh witna sum skaßan fik. fšr ¾n n¾mdin hau¾r f¾lt ¾lla wart. XIII: Vm at all ßšn mal sum eßzsšre ¾ru skulu slitas a kunungxs r¾fst XIIII: Vm at en man ma ezsšre bryta ok hemsokn g¾ra. XV Um at egh ma kona eßzsšre bryta. ¾lla ughurmaghi ok egh ßr¾ll. XVI. Vm ¾n ßr¾ll kan eßzsšre bryta. ok huru bonde skal firi han bšta. XVII: Um ¾n kona myrßi man sin ¾lla man kunu sina ¾lla ßšn w¾nas ßa sak. XVIII: Vm ¾n bonde kan raßa kunu sinne sua at hon kan fa dšß af. ok huru sißan ¾rwis. XIX Um ¾n kona dr¾p¾r man sin. ßa tak¾r hon ¾ngte af hans gozs ok egh hindradaxs g¾f. XX: Vm ¾n annat ßerra dr¾p¾r annat m¾ß waßa. ok huru ß¾r bštis ¾lla ¾rwis. XXI Um ¾n man myrßi barn sit. ¾lla kona sißan ß¾t ¾r kristit XXII Vm ¾n barne kan ofharßlika raßit warßa. ok huru ß¾r bštis firi. XXIII Um ¾n moßir ligg¾r barn sit h¾l. ¾lla barnit haw¾r stiupfaßur. XXIIII: Um ¾n ß¾t sum myrt ¾r hau¾r samsyßini XX:V Vm ¾n maß¾r myrßis ¾lla kona b¾rs i fialst¾r ok legs a lšn. XXVI: Um ¾n maß¾r warß¾r i horsiang dr¾pin ok huru sum han skal witna. XX.VII Vm ¾n maß¾r g¾r hemsokn a ak¾r ¾lla eng andrum XX.VIII Um ¾n maß¾r warß¾r olaghlika halshuggin. h¾ngd¾r. ¾lla st¾gh¾ld¾r. XX:IX Vm ¾n manni k¾nnis drap ok synis a likinu ßa ß¾t ¾r nyhit. ¾lla innan manaß. XXX. Um ¾n ß¾n man hittas sum leßir h¾r a land sit utl¾ndzskan. XXXI Um ¾n maß¾r stial eld i hus annars.¾lla manne uitis ßšn sak. ¾lla raß¾r annan ß¾r til. XX.XI Um ¾n maß¾r stial korn af akre ute ok bryt¾r guzs las. XX.XII Vm ¾n kona warß¾r i hemsokn dr¾pin. ok huru hšght sum hon ma gildas. XX.XIIII Um ¾n maß¾r warß¾r dr¾pin utan warß ok wakn. ¾lla warß¾r s¾nkt¾r niß¾r. Þ¾ssin mal ¾ru kunungx edzsšre. Rid¾r man hem at andrum ß¾s uiliandis at han wil bondan. ¾lla nakuat hans hiona. ¾lla annan ß¾n sum i hans garße g¾st haw¾r. ¾lla hans garß sškir i ßrangum. Þaghar han i garßin komb¾r skaßa at g¾ra. dr¾p¾r ¾lla slar. ¾lla hugg¾r fullum sarum. ¾lla slar skenu. ¾lla gšr bloßuiti. Alle ße sum ß¾r ¾ru m¾ß i flok ok farunšte. ße hawa brutit eßsšrit. ¤. I. Rid¾r man at annars garße firi ouinum sinum. ok hin sum ¾fte far. kasta ¾lla skiut¾r ¾ftir hanum sua at han far af dšß. ¾lla fulls¾re. ¾lla bloßuiti. {¾lla} sißan han komb¾r a hins tompt sum han til hialpa sškir. ¾llas garß hans: ßa haw¾r han ok alle ße sum m¾ß hanum uaru brutit eßzsšrit. Nu tak¾r ß¾t hin sum firi lšp¾r fšr ¾n han komb¾r a hans tompt sum han flyr til. ¾lla i hans garß: ßa hawa ße egh brutit eßzsšrit. ¤. 2. Nu rißa ßer hem at manne ok ¾n ßo at ße uilia skaßa g¾ra ok gita ßer egh: ok ßa ¾n ße sla egh til bloßz. ok egh hugga. egh dr¾pa. ßa ¾r hštt¾r m¾ß ¾ngu bštt¾r. Bryta ßer hus ¾lla skena. ¾lla skiua manne. ¾lla skiuta ok komb¾r egh bloßuiti innan ßa bšte ßrea mark¾r. ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße ok gange ¾kke fšrra tolf manna eßin fšr ¾n n¾mdin hau¾r han uart firi eßzsšrit. ¤. 3. Nu kan man ß¾n sum hemsokn g¾r i ßy sum han hemsokn gšr warßa sar ¾lla dr¾pin. ¾lla far bloßuiti. ßa ¾r ß¾t alt ogilt sum han fa i hemsokninne. ¤. 4. Nu kunnu ßer firi fara ok wilia flyia. {¾llt} [allt] ß¾t sum ße fa i {garßzs lißi} [garße] ¾lla a tomptinne. ß¾t ¾r alt ogilt. Nu ¾n ße aghas uiß¾r i garßzs lißi: falla fšt¾r innan ok huwß utan a ßšm sum hemsokn giorße. uari ogilt. falla fšt¾r utan ok huwß innan uari gild¾r. ßy at ß¾ßan fioll [huwß] sum fšt¾r stoßu. ¤. 5. Nu kan ß¾n lšpa ur sinum garße sum ßer rißu hem at. ok dr¾p¾r. slar. ¾lla hugg¾r. sißan ßer komu ur hans garße. bšte ¾pte lanzs laghum. far han sar ¾lla warß¾r dr¾pin. sißan han komb¾r ur sinum garße. ßa bštin ßer ¾ptir lanzs laghum sum ß¾t giorßu. ¤. 6. Nu fa ß¾n sar sum hemsokn g¾r ¾lla warß¾r dr¾pin ß¾n sum ¾ngin skaßa giorße. ßa uari ogilt ß¾t sum han fik. ok huarte han flyr egh friß. ok egh hans bo skiptis. ¤. 7. Nu hittas m¾n i garße satte ok skilias at osatte: ß¾r ¾r egh brutit eßzssšrit utan han gange ur garße sißan han warß¾r wreß¾r. ok h¾ntir sik hialp ¾lla uapn. ok gang¾r sua at¾r i garßin ok hugg¾r. slar. ¾lla dr¾p¾r. ßa hau¾r han ok alle ßer sum m¾ß hanum uaru brutit eßzsšrit. ¤. 8. Nu a ß¾n i friß bißia sum husit agh¾r ok hemit. ok ß¾n a boskiptit ok sua bštrina sum sarit fik. Nu hau¾r annar bšnina ¾n arua manzssins. sum drapit fik. ßa skal han bißia firi hanum sum husit agh¾r. ok sua brat han hau¾r bißit firi hanum ok han hau¾r bšt uiß kunungin. ßa st¾mne sißan draparanum annat ßing ok uitne han sum i drapamalum skils. ok fari ßo frißlšs firi hans arwm. ß¾r til sum han hau¾r bšt uiß ßšm. sißan han hau¾r bšt uiß¾r hans arua. ßa uari saklšs baße firi kununge ok h¾r¾ße. firi frißlšsuna: ßy at han hafße fšrra bšt uiß¾r kungin. Nu ¾r ß¾t landboe sum hemsokn g¾rs till. ¾lla hau¾r leght hus ¾lla lani:far han ¾lla nakuat hans hiona. sar. ¾lla skenu. ¾lla bloßuiti. ¾lla warß¾r drapin. ßa a han baße boskipte ok sarabštrina. ok i frißi bißia. Nu ¾n annar man faar ß¾n sum {landboas} [landboans] garß sškir sar ¾lla skenu. ¾lla warß¾r drapin. ßa a han boskiptina ok* bštrina sum sarit fik ¾lla drapit: ok bißi ß¾n i frißrin sum iorß¾ghandin ¾r. ok egh landboan. utan iorßattarin g¾ri g¾rningina. ¾lla han uisi ßit at skaßa g¾ra: ßa bißi iorßattarin landboan i friß. II. ¦ Nu h¾mnis man a s¾t mal ok bšt han hau¾r brutit eßzssšrit. ßa skal n¾mdin ß¾t uita huat h¾ld¾r [annan] [annar] skilnaß¾r kom ßerra m¾llum ¾llas egh. ¤. I. Nu ma man egh h¾mnas ¾pte bšt¾r f¾sta utan han bryte eßzssšre kunungx. utan ßa sen egh borghaßa: ok sua se firi skilt. at bšttins ßa egh innan ß¾n dagh sum ße sagßu. ßa mattin ße h¾mnas. ¾n uarßa bšt¾r borghaßa. ßa skal bštrina borgharan kr¾uia ok egh h¾mnas. h¾mnis han sißan bštrina ¾ru borghaßa ßa hau¾r han brutit eßzssšrit. Nu ¾n nakuat ¾r bšt af botinne ßa mughu ßer egh h¾mnas. ¤. 2. Nu ma egh man h¾mnas a annan ¾n annar g¾r g¾rßina. h¾mnis han sua. ßa bryt¾r han eßzssšre kunungxs. ßa skal ß¾t h¾raßs n¾md uita. huat h¾ld¾r ß¾n sami sum [han] h¾mdis a giorße g¾rßina a han ¾llas annar. giorßi ß¾n sami egh g¾rßina a han. ßa skulu ßer ß¾t uita. huat h¾ld¾r annar skialnaß¾e kom ßerra m¾llum ¾llas han h¾mdis a annan. h¾mdis han a annan. ßa haw¾r han brutit eßzssšrit. III. ¦ Nu tak¾r man kunu m¾ß wald. ßa hau¾r han brutit eßzssšrit. synis a manninum. ¾lla a kl¾ßum hans ß¾t sum konan ref. ¾lla kununne. ¾llas op ok akallan. ßa skal h¾raßzs n¾md uita huat ß¾r ¾r sant um. Nu bryzs han wiß¾r hana ok git¾r egh sin uilia framt slit¾r kl¾ße h¾nna. hšris op ok akallan. ßa hau¾r han brutit eßzssšrit. ¤. I. Nu sit¾r man firi andrum a ßingxs u¾gh. ¾lla kirkiu u¾gh. ok uill han dr¾pa. sargha ¾lla b¾ria. fšr ¾n han komb¾r til ßingh ¾lla kirkiu. ok dr¾p¾r. sargha ¾lla sla bloßuiti. ßa hau¾r han brutit eßzsšrit. Nu komb¾r skialnaß¾r manna m¾llum a ßingx u¾gh ¾lla kirkiu ok egh af langre awnd. far annar drap af andrum. ß¾r ¾r egh brutit eßzssšrit. Nu sit¾r man firi andrum a ßingx u¾gh ¾lla kirkiu. u¾gh. ok ¾n ßo at han uili skaßa g¾ra ok git¾r egh. ßa ¾r ok hštt¾r m¾ß ¾ngu bštt¾r. Nu hugg¾r man kl¾ße ¾lla vakn annars skiut¾r ¾lla skiuu¾r a ßingx u¾gh ¾lla kirkiu. ok komb¾r egh bloßuiti innan. ßa dyli m¾ß tolf manna eße ¾lla bšte ßre mark¾r. ¤. 2. Nu dr¾p¾r man annan. hugg¾r ¾lla slar bloßuiti a ßingi. ¾lla i kirkiu sialure. ßa ¾r ß¾r brutit eßzsšrit. utan ß¾t se m¾ß uaßa. firi ßy at ß¾r aghu alle friß haua. IIII. ¦ Nu ¾n man far hem til sin af ßinge ¾lla kirkiu. huar sum g¾r g¾rningh til hans fšr ¾n han hem komb¾r til sin. han hau¾r brutit eßzsšrit. ¤. I. Nu riß¾r han til p¾nningx šls fšr ¾n han hem riß¾r ¾llar ok annarsstazs. fšr ¾n hem til sin. ok sitia ß¾r hans ouini firi hanum ok dr¾pa ¾lla sargha ßa haua ßer egh brutit eßzsšrit. V. ¦ Nu ¾ltir man annan af ßingst¾mnu. ¾lla andre st¾mnu. ß¾r sum eß skal ganga. ¾lla af annarre st¾mnu. ¾lla af lagha tilm¾lum. ß¾r bryt¾r han sum ¾ltir eßzsšrit. ¾n ßo at ß¾r komb¾r ¾ngin akoma a. ßy at ¾ngin ßšrße s¾kta ¾lla sškia firi hštzlum: ß¾t kalla lagha tilm¾le uara. man st¾mne manne ßing ok warß¾r slaghin ¾lla ¾lt¾r af u¾ghinum ¾lla ßa han riß¾r til ßingx ok uill m¾la at ßingst¾mnu sinne. ¾lla sit¾r f¾mt ok warß¾r slaghin ¾lla ¾lt¾r af. ¾lla ok ßa han uill sighia til eßa. ¾lla ok ßa han uill sin eß sea: ßa ¾ru ß¾ssin lagha tilm¾le ok egh flere: huar sum annan slar ¾lla ¾ltir af. ße haua brutit eßzsšrit. Nu skal ß¾t h¾r¾zs n¾md uita huat han fluße h¾ld¾r ßr¾ngd¾r ¾lla sialfsuiliandis. ¾lla hin ¾lte han af ßingst¾mnu. ¾llas kom annar skialnaß¾r ßerra m¾llum ok egh af ßingst¾mnunne. ¤. I. Nu a han friß heman fran sin ok til st¾mnu. ok sua at¾r hem til sin. dr¾p¾r man han. sarghar ¾lla sla bloßuiti. a u¾ghinum til f¾mtinna. ¾lla fran f¾mtinne. ß¾r firi at han st¾mde. ¾llas f¾mta uildi. ßa hau¾r han brutit eßzsšrit. ¤. 2. Nu sitia ßer firi hanum a u¾gh ok gita han huarte dr¾pit ¾lla sarghat. ¾lla slaghit bloßuiti. ß¾r ¾r ok hštt¾r skšt bštt¾r. VI. ¦ Nu leßir maß¾r man til stoks ok hugg¾r af h¾nd¾r ¾lla fšt¾r. ßa alle ße sum m¾ß hanum uaru ße haua brutit eßzsšrit. Nu kumb¾r i uakna skipte mallum ßerra. ßa ¾r egh brutit eßzsšrit. VII. ¦ Nu h¾mnis man a kunungx dom dr¾p¾r ¾lla slar. hugg¾r fulls¾re. ¾lla h¾mnis man ß¾r firi at han uitnaße amot hanum. firi kunungx dom. ¾lla h¾mnis a han sißan han hau¾r s¾t uiß¾r han. sina sak. ¾lla sit f¾ßrini laghlika uart firi hanum. h¾mnis han ß¾r firi. ßa hau¾r han ok alle ßer sum m¾ß hanum uaru brutit eßzsšrit. ßa uiti h¾r¾ßzs n¾mdin huat h¾ld¾r han h¾mdis. ¾lla kom annar skialnaß¾r ßerra m¾llum. ¤. I. Nu riß¾r man hem at andrum ok fšre han m¾ß uald ur sinum garße. ¾n ßo at han bryte egh hus. ¾lla g¾r ¾ngum bloßuiti i garßinum. ßaghar han komb¾r ur garßinum bind¾r han fullum bandum dr¾p¾r hugg¾r fuls¾re. ¾lla stukka. ßa hau¾r han brutit eßzssšrit. utan ß¾t se kunungx domb¾r. ¾lla annars ß¾s domb¾r sum kunungx dom hau¾r: ¾lla leßes a han sand¾r ßiufnaß¾r. ¾lla takx m¾ß randzsak ur husum hans sand¾r ßiufnaß¾r. VIII. ¦ Nu ¾ru all ß¾ssin mal kunungx eßzsšre. huar sum ßšm bryt¾r ¾ huru mange sum ße ¾ru h¾lzst saman. ße haua allu ßy foru¾rkat sum ße aghu ouan a iorßinne. ok biltugha uara um alt rikit. ok ßerra gozs sum ße aghu skal skiptas i ßrea lyti. en lutin mals¾ghandanum. annan kununginum. ßrißia h¾r¾ßinu. IX. ¦ Nu foru¾rka ßer egh ßera barna lut. ok egh ßerra husfru lut. ok ¾ngsins ß¾s lut sum i bo a m¾ß ßšm utan ßerra lut en samins. ßy at engin ma annars lut foru¾rka. sua skal huar ensamin sina sak bšta: .X. ¦ Nu huar sum ßšm hald¾r. ß¾t ¾r sua undistandande at huar sum ßšm fšßir mera ¾n et mal. ¾lla hialp¾r ßem til nakuat ilt at g¾ra. sißan ßer uarßa biltugha. ¾lla ueta ßem {nakura} [nakuara] foruist. han bšte fiuratighi mark¾r ¾lla dyli m¾ß ßr¾tylftum eße. ßa ¾n ß¾t {bars} [b¾rs] til {kumungx} [kunungx] r¾fst ßa skal h¾r¾zs n¾md uita huat sum ß¾r ¾r sant um: ok hua sum samuist hau¾r m¾ß ßšm. ¾lla giu¾r ßšm en mal uarß. ßa mšte han ßrea mark¾r ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße. Nu ¾n kirkiu {sok} [sokn]. ¾lla fiarßungx h¾r¾ße. ¾lla alt h¾r¾ße hau¾r samuist [m¾ß] hanum. ßa dyli ¾lla bšte ¾fte ßy sum framleßis skils firi biltugha m¾n. ¤. I. Nu aghu ßer biltugha uara ß¾r til ß¾n biß¾r firi ßšm sum ßer brutu til: ¾lla hans arui. ¾lla annar ß¾n sum husit ok hemit a. sum fšr uar skilt. ßaghar han biß¾r firi ßšm. ßa skal kunungur ßšm friß giua. ¾lla ß¾n sum kunungxs ßylikt uald hau¾r at han ma ßšm friß giua: ßa skulu ßer lšsa uiß kunung m¾ß fiuratighi markum ok ß¾t ¾r hans ensak. ¤. 2. Nu skal um all eßzsšre h¾r¾zs n¾md uita huat ß¾r ¾r sant um. ßšm h¾r¾zs n¾md sum af ßy h¾r¾ße ¾r sum g¾rßin u¾r gšr i: XI ¦ Nu skal h¾r¾zs hšfßingi [ßšm a ßingi] biltugha leggia. ok alla {ßšn} [ßšm] up t¾lia. s¾gh¾r h¾r¾zs hšfßingi egh uita ßšm up t¾lia. ßa skal annan dagh undi taka ok ß¾t sannasta leta. ok sißan skal han a ßšm dagh sum til ¾r takin firi n¾md a ßingi ßšm {ut talia} [up t¾lia]: ok ße sum han ßa up t¾l: ße skulu biltugha uara ok egh dylia. Nu ma han egh eß ß¾r firi ganga: egh tolf manna eß egh ßr¾tylftan eß. ok egh tu¾tylftan eß. huar sum ß¾r gang¾r eß firi han bšte firi ulagh. XII. ¦ Nu ma egh ß¾n skaßan fik uitna. sškia ¾lla st¾mna up a ß¾n sum skaßan giorße. fšr n¾mdin hau¾r antuiggia f¾lt ¾lla uart: utan han skal fara til ßingxs ok yppinbara ß¾r malit. ok {sßan} [sißan] skal malit standa kuart til kunungxs r¾fst. gang¾r han nakuarum uitnum fšr ßa ¾ru ßšn ulagh. Nu ¾n n¾mdin f¾lle han. ßa ma hin egh for han sškia ßy at han ¾r biltugha. Nu ¾n namdin u¾r firi eßsšrit ßa ma han sißan sškia. huat ß¾t ¾r h¾ld¾r drap. sar. ¾lla bloßuiti. ¾lla skena. sua ma ß¾n sum g¾rßina giorße sißan n¾mdin hau¾r han uart firi eßzsšrit. m¾ß eße dylia ¾fti lanzs laghum. .XIII. ¦ Nu {ßessim} [ßessin] mal all sum {nu} ¾ru eßzsšre. ßšn skulu slitas a kunungxs r¾fst. XIIII. ¦ Nu ma en man hemsokn g¾ra ok eßzsore bryta. ¾n for ßa matte egh en man hemsokn g¾ra. fšr ¾n eßzsšrit gafs. XV. ¦ Nu ma eg kona eßzsšre bryta. ßy at hon ma egh biltugha uara. ¤. I. Nu ma egh ughurmaghi eßzsšre bryta. k¾ris ß¾t til hans. ßa skal n¾mdin han su¾ria egh ughurmagha uara. ¤. 2. Nu ma egh ßr¾ll eßsšre bryta ßy at han ma egh biltugha uara: ßy at uare ß¾t sua at han matte biltugha fara. ßa bruti han giarna eßzsšrit. ß¾r til at han matte biltugha uara. XVI. ¦ Nu ¾n han kan bryta eßzsšrit. ßa skal ß¾n sum ßr¾lin a bšta atta šrtughur ok ßr¾ttan mark¾r: ßa ¾n bondin will egh bšta firi han. innan fiurum lagha ßingum. ok fiurum lagha f¾mtum. ßa skal ßr¾lin up h¾ngia uiß garßzs liß ß¾s sum han a. XVII. ¦ Nu kan sua uarßa at kona myrßi man sin: ¾lla bonde kunu sina. ßa skal han st¾ghla ¾n han g¾r ßat. ok hana stenka ¾n hon g¾r ß¾t. Nu u¾nis ßšn sak til ßerra: ßa uar ß¾t sua forst i laghum at ßšn skuldu u¾ria sik m¾ß iarne ok gußzs domi. ok sißan birghir iarl han gaf af iarn byrßina: ßa ¾r ß¾t sua at uilia ße sum ¾fte k¾ra bißa kunungxs r¾sft. ßa skal lata {ßšn} [ß¾n] fanga sum k¾ris til. ok baße leta at uitnum ¾n san uitne hittas ß¾r til. ok sua m¾ß kuskan. ¾n [han] will egh sialu¾r uiß¾r ganga. hittir man ß¾r fulla sannind til ¾lla uitni ¾lla gang¾r sialu¾r [uiß¾r]. ßa skal han st¾ghla ok hana stenka lata. Nu ¾n ß¾n sum ¾fte {kare} [k¾re] will egh bißa kunungx r¾fst. utan st¾mni ok sški ¾fte. ßa skal ß¾n dylia m¾ß ßr¾tylftum eße sum sakin gafs. brist¾r at eße bšte fiuratighi mark¾r ok egh lif hans. XVIII. ¦ Nu fa han raßa h¾nne of harßlika sua at hon fa dšß af gen hans uilia: ßa skal han sškia sum framleßes skils firi drap. ok egh staghla: ßa hau¾r han foru¾rkat {allt ß¾t sum} [allu ßy han] atte {ut} up taka af h¾nna gozs. ßy sum lšsšra ¾ru. ok allan h¾nna r¾ttan ßrißiungh sum hon giptis til. ßa takin h¾nna arua af hans gozs. ok bštrina [firi] hana: ok ß¾t gange aldrigh hanum til {arfxs} [arfs] bondaum ok ¾ngum af hans ¾tta l¾gh. utan ßšn hauin baßin barn saman [haua ßšn baßin barn saman] ßa skulu barnin hana ¾rua. ok ß¾n skal barnin ršghta {ß¾n} [sum] n¾ste mšßrinis fr¾ndin ¾r ¾n egh {¾r barnit} [¾ru barnin] til skials {kumit} [kumin]. ok gšma ß¾t barnumin undi sinne u¾rn ß¾r til ßšn til skials koma: ¾r egh b¾ggia barn til ßa skal undi mšßringa ganga. ß¾t sum hon atte. ßy at ¾ngin a ß¾n annan ¾rua sum dr¾p¾r: {ok} [Nu] kan barnit ß¾t dšia ok hau¾r egh r¾ttan skaparua ¾fti sik. ß¾t ¾rui aldrigh ß¾n ¾tta l¾ggin sum drap¾r ß¾n ¾tta l¾ggrin sum n¾st¾r ¾r ok skaßan fik. ße ¾ruin barnit. XIX. ¦ Sua ok ¾n hon dr¾p¾r han. ßa tak¾r hon ¾ngte af hans gozs ok egh hindradaxs g¾f. ok ¾ngin ß¾n r¾t sum hon uar gift til. ¾lla giuin. utan ßšn hauin baßin barn saman. [haua ßšn barn saman.] ßa skal barnit han ¾rua. ok ß¾n skal barnit ršghta ß¾n n¾ste f¾ßrinis fr¾ndin ¾r [¾n] egh ¾r barnit til skils kumit. ok gšma ß¾t barninu undi sinni u¾rn. ß¾r til at ß¾t til skials komb¾r: ¾r egh b¾ggia ßerra barn til. ßa ¾ruin f¾ßrinis fr¾nd¾r. ok takin allan sin r¾t ok bšt¾r firi bondan. XX. ¦ Nu dr¾p¾r annat ßerra annat m¾ß uaßa. ßa bšte sum i uaßa botum skils ok haui allu ßy foru¾rkat sum h¾r ¾r nu firi skilt sum huart ßerra atte m¾ß andru at taka. XXI. ¦ Nu myrßi man ¾lla kona barn sit sißan ß¾t [¾r] kristit. ßa skal han st¾ghla ok hana stenka lata ¾n ß¾t uarß¾r yppinbart. k¾ra ßšn firi kunungx r¾fst. ßa skal ßylik atletan uara ß¾r ¾fte sum iui ß¾t fšrra morßit uar skilt. ok ß¾t ßerra sum myrßir ßa skal ß¾t mista ß¾s arf. ok ß¾s ¾tta l¾gg¾r. ßy at ¾ngin ma annan sik til arfs dr¾pa. XXII. ¦ Nu kan ofharßlika raßit uarßa sua at ß¾t dšr af. ßa skal ß¾r firi bštas sum skils firi i botum. ok egh lif sit firi gialda. ok ßo a aldrigh ß¾n ¾rwa sum dr¾p¾r. huat h¾ld¾r [han] dr¾p¾r m¾ß uaßa ¾lla uilia. XXIII. Utan moßir kunni liggia h¾l barn sit. ßa ¾r egh hon u¾rß arf sit mista. Nu kunnu f¾ßrinis fr¾nd¾r k¾ra til h¾nna hui hun la h¾l barn sit m¾ß sinum uilia. ßa u¾rin hana h¾nna fr¾nd¾r m¾ß ßr¾tylftum eße at hun la {aldirgh] [aldrigh] ß¾t h¾l m¾ß sinum uilia: ok hau¾r hun sua fatška fr¾nd¾r at ße orka egh ßr¾tylftan eß ganga. ßa l¾ggin ß¾t til h¾r¾zs n¾mdinna. huat hun uil h¾ld¾r u¾ria ¾lla f¾lla: ¤. I. kan sua uarßa at hun giptis. ßa gšmi sik at hon l¾ggi egh sit barn i siang m¾ß stiupf¾ßrinum. Dor ß¾t i sianginne m¾ß {stipf¾ßinum} [stiupfaßrinum] ßa a hun at mista aruit. Nu kunnu ßer ßr¾tta f¾ßrinis fr¾ndrini at ß¾t la dšt i b¾ggia ßerra siang ok ßšn sighia ne gen. ßa ligge ß¾t til harazs n¾mdinna. f¾llir n¾mdin ßšm ßa bštin fiuratighi mark¾r ok ut aruit. XXIIII. ¦ Dr¾p¾r m¾ß uaßa ßa bšte sum i uaßabotum skils. ok haui ßa foru¾rkat allu aruinu. ßy sum han ¾ll¾ ¾rua matte. utan ß¾t myrt ¾ haui samsyßini. hau¾r ß¾t samsyßkini ßa ¾r ß¾t ß¾s arui. ok ß¾s arf skal ß¾n sum n¾st¾r ¾r a ß¾s alf gšma. egh ß¾s sum drap alla myrßi ok undi sini u¾rn gšma ¾n egh ¾r syßkini til uitzs kumit ß¾r til ß¾t til uitzs komb¾r ¾n egh* [¾r] ßerra faßir ¾lla moßir liuandis sum ¾kke drap ¾lla myrßi. XXV. ¦ Nu myrßir maß¾r man. ¾lla kona man: ¾lla man kunu. ¾lla kona kunu bi¾r i fi¾lst¾r ok l¾gg¾r a lšn. ßa skal han st¾ghla ok hana stenka lata ¾n ßšn uarßa takin uiß¾r ¾lla yppinbar uitni hittas til. uilia ßšn k¾ra firi kunungxs r¾fst. ßa skal han ¾lla hana lata fanga ok leta ß¾r at m¾ß sannum uitnum ok kuska ¾lla lokka. ßa ¾n ßšn uilia sialf uiß¾r ganga ¾lla ¾ru yppinbar uitnit til: ßa skal han st¾ghla. ok hana stenka lata. Nu uil egh hin sum ¾fte k¾re kunungx r¾fst bißa: ßa gangi hin sum til k¾ris ßr¾tylftan eß for sik. git¾r han egh eß gangit bšte fiuratighi mark¾r ok egh lif sit. XXVI. ¦ Nu uarß¾r man i horsiang dr¾pin. b¾r til uitne bulst¾r ok blea. ßa skal han fi¾tra m¾ß kununne ok til ßingx fšra: a han skulu uitne ganga. ß¾t tue m¾n uita at han uar dr¾pin i horsiang. ok sua andre tue at ß¾t. uar sk¾rskutat r¾tlika a sama dagh ok sama dšghni. ßrißiu tue ß¾t uita at han ¾r sua sot¾r som lagh sighia: ßa ma han {utam} [utan] kirkiu garß l¾ggia ok ogildan dšma: Nu uarß¾r han egh uitnaß¾r fšr ¾n han ¾r {dšß¾t} [dšß¾r]. ßa skal arui hans gozs taka. uitnas han fšr ¾n han dšß¾r ¾r. ßa skiptas hans lšsšra. aruani taka iorß hans. ßa ma bondin huat han uill h¾ld¾r hana agha ¾lla burt lata. allu hau¾r hon foru¾rkat ßy hon a ouan a iorßinne omynd ok allum lšs šrum for utan iorß. XXVII. ¦ Nu gang¾r man at andrum a ak¾r hans um uar ¾lla ak¾r ok ¾ng um hšst. ok drap¾r ßa ¾r han tu¾gild¾r ok all hans hion. ok alt ß¾t ogilt hin fa sum til hans gang¾r. ¤. I. {Sua} [Hua] sum h¾mnis a ßšn mal sum ogild dšmas {ße bryta kungx} [han bryt¾r kunungx] eßzsšre ¾n han gšr bloßuiti. XXVIII. ¦ Nu uarß¾r man a sina saklšsu olaghlika halshuggin. h¾ngd¾r ¾lla st¾ghld¾r. ßa ß¾n sum ß¾t giorße. han bšte sua sum skils i drapa botum. ok [ße] sum han uitnaßu fastin. ok bštin siax mark¾r. sißan firi bandin fiuratighi mark¾r. ok stokkaßis han sua at fšt¾r rutnaßu af hanum. ßa bšte andra fiuratighi mark¾r. stukkaßis han maklika: ßa bšte ßrea mark¾r. ok ß¾n sum han dšmde bšte fiuratighi mark¾r. XXIX. ¦ Nu k¾nnis manne drap. synis ß¾t a likinu antuiggia ßa ß¾t ¾r nyhit manzs handau¾rk. ¾lla ok ßa ß¾t takx up innan manaß. ßa aghu aruani at sškia han sua sum i drapamalum skils. ok orkar han {egh} [gen at] su¾ria m¾ß ßr¾tylftum eße. ßa uiti h¾r¾dzs n¾md huat sum ß¾r [¾r] sant um. synis ß¾t [egh] a likinu innan manaß ßa ß¾t ¾r ny hit. ßa dyli hin sum sakin {gafs} [gifs] m¾ß ßr¾tylftum eße. brist¾r hanum eß¾r ßa bšte fiuratighi mark¾r egh bo hans skiptis. ok lif hans ß¾r firi gangi. XXX. ¦ Nu hittis ß¾n man sum leßir a land sit h¾r utl¾nzskan. b¾r skiold iuir ßang ok ßanbriko. h¾ria land sialfs sins ok {b¾nnir] [br¾nnir]. bind¾r folk ok bort fšre. leßis m¾ß uitnum: ßa hau¾r han firiw¾rkat eghn sinne. ok liui sinu ok sua allu ßy sum han a innan lanßzs ok laghsaghu af hans gozs taki en ßrißiung ß¾n sum skaßan fik: annan kunungur. ßrißia alli m¾n. Nu ß¾r ßylikt mal uitis manne. ßa skulu han uitna siax boande m¾n ok su¾ria han ß¾r sannan at uara. XXXI. ¦ Nu stial maß¾r eld i hus annars ok will han inne br¾nna. ß¾n sum sua g¾r han heti kasna wargh¾r. warß¾r alt takit saman hand ok br¾nd¾r. ßa ma hanum ogildum i eld skiuta. ok hau¾r han foru¾rkat eghn sinne. ok allu ßy sum han a innan lanzs ok laghsaghu. taki ßrißiung af ß¾n sum firi uarß ßerre br¾nnu annan kunungur. {ßrißitia} [ßrißia] alli m¾n. Nu ß¾r sum ßylikt mal uitis manne. ßa skulu ok siax boande m¾n han uitna. ok su¾ria han ß¾r sannan at uara. ¤. I. Nu uitis manne at han hau¾r annan raßit til slikra g¾rning ¾lla ßylikra. ßa skal han u¾ria sik m¾ß ßr¾tylftum eße git¾r egh eß gangit. bšte fiuratighi mark¾r ok egh lif sit. ¤. 2. Nu ¾r han egh takin at utan u¾nis ßerre sak. ßa ¾r ß¾t eß¾r ßr¾tylft¾r. brist¾r at eße bšte fiuratighi mark¾r. ok egh lif sit. ok egh eghn sina. XXXII. ¦ Nu stial man korn af akre ute ok bryt¾r guzs las. bind¾r s¾r byrße ok b¾r i l¾ßiu ¾lla i skogh ok ßrisk¾r: han hetir aghnabak¾r. warß¾r han takin uiß¾r ok wnnin laghlika. ßa hau¾r han foru¾rkat liui sinu ok eghn sinne ok allu ßy sum han a. gange alt til skiptis: taki ßrißiung ß¾n sik sškir. annan kunung¾r. ßrißia h¾r¾ße. ßa skal til ßingx fara: ß¾r skulu uitni a han ganga ß¾t skulu tue su¾ria. at han ¾r at ßy sand¾r ßiuu¾r. ß¾t skulu andre tue uita ok su¾ria at ßa han uar stulin ßa uar laghlika sk¾rskutat. ok sua ßrißiu tue at hanum ¾r fuld¾r ßiufnaß¾r a bak bundin. Nu taks egh agnabak¾r m¾ß. ßa ¾r ß¾t eß¾r ßr¾tylft¾r: brist¾r at eße. bšte fi¾ß¾rtiught ok at¾r ß¾t sum han tok. XXXIII. ¦ Nu warß¾r kona dr¾pin i hemsokn. ßa ¾r ß¾t sua gilt sum fšr u¾r skilt i hemsokn. ok hon uarß¾r gild at attatighi markum. Nu aghu ße uitzs orß sum ¾fte m¾la ßerre kunu uita at hun uar m¾ß barne digh¾r. ßa ¾r hun gild at hundraßa markum. Wilia ßer uita at hon uar m¾ß tuem: ßa ¾r hon gild at siaxtantighi markum: ¤. Nu uarß¾r man a skipum dr¾pin innan borßzs ok bita. han ¾r gild¾r at attatighi markum. XXXIIII. ¦ Nu warß¾r han dr¾pin utan w¾rß ok uaku: ßa ¾r han gild¾r at hundraß markum. Nu ¾r han s¾nkt¾r niß¾r. ßa ¾r han gild¾r at siaxtantighi markum: [---] H¾r {burias} [byrias] eghna salu i ßšm t¾lias flokka fiure ok tiughu I Vm huru kunung¾r skal eghn at¾r biußa ok huru han skal skšta ¾lla alm¾nning s¾lia: .II. Vm huru karl hau¾r uitzs orß ok egh kunung¾r: III Um ¾n bonde uill eghn s¾lia ok huru hana skal at¾r biußa. ¾llas eßa giua. .IIII. Vm ¾n m¾n skiptas iorßum ok annar sit¾r kuar ok ißras kšps sins: ¾lla huru f¾st skal b¾ra: .V. Vm ¾n salin far af ok hin a sum kšpt hau¾r ¾lla ¾r landboa iorß ok far skipat. VI Vm ¾n m¾n skiptas iorßum uiß¾r: ¾lla ßšn iorß klandas sum han fangit hau¾r: VII Um ¾n annar kalla sik mera haua kšpt. ok annar minna salt. ¾lla han g¾r alsalu ur by VIII. Vm iorßa skipti huru hemula skal ok alle {kšpna} [kšpana] skulu n¾r uara sum i gloholmum staddis. IX. Um ¾n man kšpir iorß af andrum ok klandas en lutrin: ¾lla hin kšpir a ku¾lde ok dšr um nattina: X. Vm at ¾ngin b¾r f¾st a fšt¾r dšßum ok kšpin ma egh sik sialu¾r hemula m¾ßan salin liu¾r: XI: Um ¾n salin uill egh hemula: ßa skal a han f¾st b¾ra ok huru ßrißi mannin ma u¾ria. XII. Vm alla iorßa delu ßa skal a yu¾rstu f¾mt u¾ria ¾lla ut giua utan han forfall haui: XIII. Um ¾n man skal hemula sik ok ¾r i sot. ¾lla sali hans ¾r utan lanzs: ß¾r skulu uitne su¾ria. XIIII. Vm {¾r} [¾n] iorß klandas ¾lla tue haua iorß kšpt. ok en iorßattarin ma egh i uarn standa: XV. Um ¾n iorßa {u¾r} [u¾rn] kallas olaghlika gangin uara. ¾lla man klandar i akrum ok firi au¾rkan: XVI. Vm ¾n man tak¾r panninga at lane ok s¾t¾r iorß at u¾ßia f¾st ¾lla huru ß¾r skils um ßšn mal sum ß¾r til hšra XVII. Um ¾n iorß ¾r firi enum klandaß. ßa ¾r firi allum ¾n ßer dela alli et mal: XVIII. Vm ¾n sinleßis k¾nnis huar uiß. ok egh {¾piti} [¾pti] iorßa delu lionga ßing st¾mna. XIX. Um ¾n ßšn delas uiß fanga f¾ßrini ok forna f¾ßrini: XX. Vm ¾n kirkia uill eghn sinni ur staß kšpa. ¾lla klost¾r ok huru ße hemuld fa: XXI. Um ughurmagha iorßa skipti ¾lla hans iorß s¾ls firi lšsšra: XX.II. Vm ¾n bršß¾r boa i bo saman ßa ¾r ß¾n {¾lzst} [¾lzsti] kšpgild¾r. XX.III. Um fostra ¾n bonde uill uan sina andrum s¾lia: XX.IIII. Vm ¾n man kšpi mollu u¾rk ¾lla fiskia: ok lagh h¾fßar: h¾r byrias eghna salu. Nu will kunung¾r {egh} [eghn] s¾llia: han skal fr¾ndum sinum at¾r biußa sua han sum bonde. ¤. I. Nu uill kunung¾r {egh} [eghn] skšta: ßa skal ß¾n sum eghnina far. kununge ßry borß uppe halda: kunung¾r skal af samu iorß taka sum han skštir. ok hanum i skšt l¾ggia: han a f¾st firi kunungxs borße taka: kunung¾r a hanum br¾f giua ok preuilegium sua at hanum ¾r laghlika skšt. Nu uill {hunung¾r} [kunung¾r] at¾r taka m¾ßan han ¾r innan ßriskulda: ß¾t [¾r] uald kunungx. Nu ¾r han fšte utan ßriskulda ok andrum innan: ßa hauar han uitzs orß at¾r taka. Nu ¾r han baßum fotum utan kumin ok klandar sißan: ßa hau¾r bondin uitzs orß uita ß¾t m¾ß eße at hanum uar laghlika skšt. ¤. 2. Nu uill kunung¾r {alm¾nnig} [alm¾nning] s¾lia ßa skal stallare hans uaßa rißa: bonde skal hanum ßry borß uppe halda: ok f¾st at eghn taka: ok skal han bref taka: nu klandas sißan: ßa hau¾r bondin uitzs orß: .II. ¦ Nu ß¾r sum ße dela karl ok kunung¾r: ßa aghe karl uitzs orß ok egh kunung¾r. .III. ¦ Nu uill bonde eghn s¾lia: ßa skal han fr¾ndum sinum at¾r biußa: f¾ßrinis fr¾ndum f¾ßrini: ok {mšrinis} [mšßrinis] fr¾ndum mšßrini: Nu skal han fr¾nd¾r sina m¾ß sik taka tua: ok st¾mna ßing ok at¾r biußa: enum i garße ok allum a ßinge: {f¾m} [f¾mt] at sitia at {siafs} [sialfs] sins. ßit skulu ßer koma ok {fa} [f¾] fšra sum kšpa uilia: sua skal han ßry ßing st¾mna {oß} [ok] ßrea f¾mti sitia: ßa skal han til ßingxs fara ok lysa at han hau¾r laghbußit at¾r ßa ma hanum dšma s¾lia saklšsu ßem sum {huan} [han] uill: ¤. I. Nu s¾l han sißan: nu kalla egh fr¾ndrini laghbußit at¾r uara: ok klandas firi ßem fangit hau¾r: ßa skal hin hemula sum salt hau¾r uita m¾ß ßem tuem fr¾ndum sinum sum ßa uaru m¾ß hanum at han laghbšß at¾r ok tolf ¾ftir ßaghar firi enum ¾r uart ßa ¾r firi allum uart. orkar han egh eße. ßa gange hin til u¾rßa sum kšpt hafße. ok [hin] gialde ßrea mark¾r sum salde. {ßalla} [ß¾t kalla] uiß¾rlax šre. ok ganga sua ¾fte tolf manna eß at han r¾ß egh kland ¾lla kual a kšp ß¾t ße giorßu: ok gange hin til iorßinna sum klandaße. ok fulle at¾r uiß¾rlax šrin ok u¾rßin ß¾n sum ohemult salde. Nu ¾r hin dšß¾r sum salde. ßa aghe hin uitzs orß sum kšpt hau¾r: ¤. 2. Nu a egh minne iorß [til] atar buzs hšra ¾n siatungxs attung¾r i bygdum by ¾lla ßriggia marka ¾ghn i humpum ¾lla hapum: Nu ¾n nakuar klandar ok s¾gh¾r egh uara lagh bußit at¾r: ßa a han uitzs orß m¾ß fullum nißia eße. at ßy salde han utan ¾tta: at sua mykin eghn hšrße egh til at¾r buzs: .IIII. ¦ Nu skiptas m¾n iorßum uiß¾r ¾lla [s¾l] man manne iorß: ßa skal sua manga f¾ste taka sum tomtina ¾ru lutskipta i ßy kšpinu: Nu sit¾r han kuar ok ißras kšpsins raß¾r lasum ok nuklum ok bor a m¾ß elde ok ¾rne. ¾lla ¾r ß¾t {lamdboa} [landboa] bol ok ryu¾r fšr ¾n han far skipat ßa a han uitzsorß kšpit ryua ß¾ssum lundum Nu a han sum kšpte st¾mna hanum ßry ßing ok sitia ßrea f¾mte. at ßrißiu f¾mt b¾ra in til hans f¾sta ok kšpa m¾ß f¾mtan manna eße. en skal sua su¾ria at han ¾lla hans arue skildi firi f¾st ß¾s kšps. ok tue skulu sua su¾ria: at ßer ¾lla ßerra arwa uaru n¾r ßa ß¾t kšp giorßis ok sua tolf ¾ftir. at han fik ßa iorß m¾ß f¾stum ok lagha fangum: sißan skal salin {kšpunu} [kšpanum] uiß¾rlaxšre [bšta] ßrea mark¾r firi huaria f¾st. ß¾r a i huarte karl ¾lla kunung¾r: Nu a han [at] fšrstu lagha sokn egh mera ¾n ena f¾st in til hans b¾ra: wil han flere f¾ste in til hans b¾ra: ßa skal han sua manga lagha sokni st¾mna sum han bar f¾sti in til hans Nu sißan in ¾r burit f¾ste ok kšp til hans: ßa skal han huat han uill h¾ld¾r halda kšpit {¾lla} [ok] fara af iorßinne: ¾lla ryua kšpit ok luka ut u¾rß ok uiß¾rlaxšre: will han egh luka u¾rß ok uiß¾rlax šre. i ßingum ok f¾mtum: ßa {gilde} [gialde] niu mark¾r firi lagha sokn {kununga} [kununge] h¾r¾ße ok mals¾ghanda: ¤. I. Nu dyll han sigh¾r egh haua salt. ßa skal han tu¾nne fiughurtan manna eßa a samu f¾mt ganga: annan su at han {sik} [a ok] aldrigh sik afh¾nde: ok annan sua at han hau¾r laghh¾fßat su¾ria ße baßir {ßal} [ßa skal] h¾r¾zs n¾mdin uita huat sum ß¾r ¾r sant um: ¤. 2. Nu ¾ huar man b¾r f¾st in til annars: ßa u¾r han egh [iorßina] sik [til] handa utan rind¾r sik ransu¾rkum ok witra sik til u¾rßa ok uiß¾rlax šra: Nu skal ¾ han haua ße tua sum n¾r uaru. ok ß¾n sum firi skildi f¾ste ¾lla ßerra arwa: fa han egh inburit f¾stina: ok hau¾r au¾rkat. ßa bšte ßrea mark¾r: hau¾r han egh au¾rkat ok b¾r egh f¾stina: ßa bštir han egh ok han tak¾r egh uiß¾rlax šre: Nu ßa han skal su¾ria: ßa skal han standa a samu iorßinni sum han fangit hau¾r: V. ¦ Nu ¾n salin far af. ok hin far a sum kšpt hau¾r m¾ß elde ok* ¾rne raß¾r husum ok lasum ok nyklum: nu ¾n ß¾n klandar sum salt hau¾r ¾lla hans arua. ¾lla ¾r {ß¾r} [ß¾t] lanboa bol ok fa skipat. ok komb¾r landboin a m¾ß elde ok ¾rne ok bor a: ßa ma han u¾ria m¾ß fiughurtan manna eße {at} [¾n] ß¾n klandar sum salt hau¾r ¾lla hans arue at han fik m¾ß f¾stum ok kšpum: ok standa a samu iorßinne ok uita hans uiß¾r giald ok annan h¾fßa eß ¾ftir. ¾ru ß¾t lšsšra sum han kšpti iorßona m¾ß. ßa uiti at han fik m¾ß f¾stum ok kšpum ok allum lagha fangum ok eßa ¾ftir. VI. ¦ Nu skiptas m¾n eghnum uiß nu klandas ßšn eghn sum han hau¾r fangit. ßa skal han hemuls manne sinum til sighia: orkar han egh hemult halda ßa gang¾r huar til sinna eghn ok hin gialde ßrea mark¾r sum ohemult salde. {ioß} [iorß] skal iorßu uarßa ¾ til ßrißia manzs sißan {uar hau¾r} [u¾r huar] fang sin at ¾rfßa malum ok egh at kšpum: ok ßrißi maßrin ma u¾ria ok egh hemult g¾ra: VII. ¦ Nu skill ßšm a annar kalla sik mera haua kšpt. ok annar kalla sik minna haua salt. ¾ m¾ßan han hau¾r at¾r [i] by wangx rum ok w¾gha: ßa hau¾r han uitzs orß uita huat sum han hau¾r salt ok uita huat {sum} [han] hau¾r at¾r: Nu hau¾r han alsalu ur by salt. ßa hau¾r ß¾n vitzs orß sum f¾stir fylghia ok kšpa: halde hanum sua hemult sum ßer b¾ra ¾lla lati at¾r hans ok m¾ß ßrea mark¾r: ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße. at ß¾tta saldi iak ßik ok mera aldrigh sißan uiti h¾r¾zs n¾md huat ß¾r sant um: will han huarte hemula ¾lla tolf manna eß ganga: ßa gialde hanum sua {mykin u¾ß} [mykit u¾rß] sum hanum brist¾r i iorßinne. ok bšte han ßreia mark¾r: gialde ena mark mals¾ghandanum sum iorßina agh¾r: andra kununginum: ßrißiu h¾r¾ßinu: VIII. ¦ Nu skiptas m¾n iorßum uiß¾r ¾lla kšpas m¾n iorßum uiß¾r: ßa koma i manga s¾ldir. Nu kan ßan iorß klandas ßa skal huar st¾mna sinum hemuls manne. ok kumi ßit til yu¾rstu f¾mt. gšr han ßa hemult ßa standa kšpin all kuar. gšr han egh ßa hemult: ßa war ß¾t sua fšrst. ßa skuldu {ß¾t} [ß¾r] f¾sti b¾ra. ß¾n til {iorß sum hana} [u¾rßa ßem] galt gen: ß¾n til {u¾rßa} [iorß] sum hana galt gen: Nu staddis ß¾t sua i gloholmum: at kšpin kan fi¾rrin uara ok han giorße egh hemult. ßa gatu ßer egh f¾st burit ßan daghin: barin ße f¾st ok giorße han hemult ßa {uaß¾t} [uari ß¾t] olagh: nu g¾r han egh hemult ok ße baru egh f¾stina: ßa misti han baßi u¾rß ok uiß¾rlax šri: Nu hyggin ß¾r at bšnd¾r at sua ¾r ß¾tta nu stat: at alle ße sum i agha kšpinu ße skulu koma til f¾mtinna sum hemult skal g¾ras a: g¾rs ßa hemult. ßa standa all kšpin. g¾rs egh hemult ßa skal ¾ngin f¾st b¾ra ß¾n daghin utan han uili: utan st¾mni ß¾n fšrsta manadaghin sum f¾mtin komb¾r a sšran dagh. huar sinum kšpum sum fšr uar saght. ok m¾li til um lšghurdaghin: ßa a domarin l¾ggia f¾mt vm ßorsdaghin: ßa stande huar a sinu kšpe: ßa su¾ri han fšrst sum firi skildi f¾stinne ¾lla hans arua: sua at ßa skildi han firi f¾st bißin af b¾ggia alwum: ¾r han dšß¾r f¾sta mannin: ßa skal f¾sta {manzsis} [manzsins] arue haua sama uitzorßit ok sua tue ¾ftir. at ße uissu sum uiß¾r uaru at han skildi firi f¾st: sißan su¾ri ß¾n sum fangit hau¾r. at han fik ßa iorß m¾ß f¾stum ok kšpum ok aldrigh uar iak rans man at. ok sua ¾lliwu ¾fte at han suor sant. gangi ß¾n til iorß sum hana galt gen: ok ß¾n til lšsšra sum ßem galt gen: ß¾n sum f¾stina git¾r burit ßa taki han ßrea mark¾r: ok ßa f¾stina sum han bar hon ¾r sua lagh gild sum han bare i ßrißiu f¾mt: .IX. ¦: Nu kšpir man iorß af andrum ok klandas en lutrin af samu iorßinne. ok salin git¾r egh hemulat. ßa ma han sum kšpt hau¾r: huat han uill h¾ld¾r halda ¾lla ryua. ok ganga til sinna uiß¾r gialda: ¤. I. Nu kšpir man eghn m¾ß f¾ a ku¾lde. nu dšr han um nattina ok {slandas} [klandas] um morghunin: uiti faßir fang ok son f¾ßrini: NU dšr han sum salde ok klandas ßšn eghn. uiti hin sum fangit hau¾r m¾ß tuem mannum: at han fik m¾ß f¾stum ok kšpum ok allum lagha fangum: ok tolf ¾ftir at ße tue suoro sant ok lagh: ß¾t uita andre tue ok tolf at han atte m¾ßan hin lifße oklandat ok okualt: .X. ¦ Nu b¾ri ¾ngin f¾st a fšt¾r dšßum: ok ¾ngin til hšghz at hemuld: ßy hemule huar sialu¾r sik: Nu m¾ßan hin liu¾r sum salde ok klandar annar. ßa ma kšpin aldrigh sialu¾r hemula sik: utan uill hin hemula sum salde: ßa hemule m¾ß eße fiughurtan manna at han atte ok aldrigh afh¾nde sik fšr ¾n han hanum salde: sua h¾fßa eß* ¾ftir at iak hau¾r lagh h¾fßat ok aldrigh mik afh¾nde utan uiß ß¾nna man: wil han a mote su¾ria sum klandaße ßa stande ß¾t til h¾r¾zs n¾mdinna hulkin ßerra sum sannare hau¾r: XI. Nu ¾n salin uill egh hemula: ßa skal han b¾ra in til hans f¾sta ok kšpa m¾ß f¾mtan manna eße sum fšr ¾r saght. ok taki at¾r u¾rß ok uiß¾rlax šre. ¤. I. Nu ¾n ße skiptas iorßum uiß¾r: ßa ma han aldrigh sialu¾r s¾r hemula ok egh hans arue fšr ¾n til ßrißia manzs ¾r kumit. ßa ma ßrißi mannin u¾ria ok egh hemult g¾ra: ok i allum kšpamalum ßa ma ßrißi mannin u¾ria ok egh hemult g¾ra: ß¾t ¾r sua {undistanda} [undistandande]: bor ßrißi mannin a ßerre iorßinne sum klandas. ßa a han u¾ria: bor annar a ok klandas firi hanum ¾ m¾ßan hin liu¾r sum han hau¾r fangit af ¾lla hans arua: ok sua brat sum til ßrißia manzs ¾r kumit. ßa skal han u¾ria sum fangit hau¾r ok egh {hemult} [hemuld] lita: XII. ¦ Nu um alla iorßa delu. ßa {slal} [skal] u¾ria a ßrißiu f¾mtinne. ¾llas ok ßa ut giua utan han hau¾r forfall sum st¾mt uar. ß¾t ¾ru hans forfall: ligg¾r sialu¾r siuk¾r: ¾lla ¾r i rikisins ßianist. ¾lla ok at han fa sua st¾mna at yu¾sti famt komb¾r i fastu. ¾lla ok a h¾lghum dagh: ¾lla ok ß¾n hemula skal andrum iorß han ¾r utan landzs ok laghsaghu: ßa skal han sua lata su¾ria m¾ß tuem at min {mals} [hemuls] man ¾r utanlandzs ok laghsaghu: ¾lla ligg¾r siuk¾r ok hau¾r san forfall: ¤. I. Nu hau¾r han latit tua su¾ria at han ¾r utan landzs ok laghsaghu: komb¾r hem innan nat ok iamlanga ok g¾r hemult. ßa ¾r ß¾t got: komb¾r han egh ßa skal ß¾t standa ok bißa kunungx n¾md: ok ¾ngin sokn ¾fti ganga: {h¾gh¾r} [s¾gh¾r] h¾r¾zs n¾md at hon ¾r laghika fangin*. ßa skal han hana haua: s¾gh¾r hon at hon ¾r egh r¾tlika fangin: ßa dšmis ßem iorßin sum hana a m¾ß r¾ttu: ok ß¾n til sinna u¾rßa sum ßem galt gen XIII. ¦ Nu st¾mnis ßem manne ßing sum sialu¾r a hemula sik: nu uarß¾r han siuk¾r ok ¾r i sotta siang sua at {h¾n] [han] ¾r egh fšr at u¾ria: ßa skal han lata tua m¾n su¾ria sin uitne. at ßu uar han egh i dagh h¾r at han ligg¾r i sotta siang. ¤. I. Nu klandas eghn firi manne ok sali hans ¾r utl¾ndis ok f¾sta mannin: ßa skulu tue m¾n su¾ria at sali ok f¾sta man hans ¾ru utl¾ndis ok utan laghsaghu: sißan stande ß¾t um nat ok iamlanga*: komb¾r egh ¾n ßa hem. ßa stande ß¾t til h¾r¾zs n¾md huat han fik hanum laghlika buß ¾llas egh. XIIII. ¦ Nu klandas {ßšn} iorß firi manne ok st¾mnas ut ßry ßing. ok gšr at m¾le at ßrißia ßinginu: ßa skal ß¾n sum domarin ¾r n¾mna ßrea m¾n af ßinginu: will ß¾n [egh] koma a f¾mt ¾lla ß¾n hans forfall su¾ria will a ßinginu: ßa stauin ßer sum a ßinginu til ¾ru n¾mdi: Nu st¾mnis ßing ok klandas ßšn iorß sum egh orkar gen u¾ria ok uill egh sialu¾r standa ok staua: ßa skal tua m¾n af ßinge n¾mna sum staua skulu hans eßa: ßa uari sua lagh giort sum han sialu¾r stauaßi: Nu st¾mne man ok klanda iorß ok komb¾r ßrißi f¾mt i forfall: nu will han egh mera st¾mna: ßa skal han sialu¾r st¾mna fi¾rßa ßing ok u¾ria a {ßerrre} [ßere] f¾mt m¾ß lagha domum: ¤. I. haua tue m¾n kšpt iorß ok k¾nnas baßi uiß: Nu skulu ßer baßir a hemuld lita: ßa a ß¾n iorß {sumuld} [hemuld] fylghir. Nu skal hin b¾ra til v¾rßa ok uiß¾rlax šris m¾ß f¾stum ok kšpum: ßa skal hin vt luka w¾rß ok uiß¾rlax šre: ¾lla gen ganga at han giorße aldrigh kšp uiß¾r han: stande sißan til h¾r¾zs n¾md huarr ßera sum sannare hau¾r: Nu ¾n han su¾r sua at iak salde ß¾ssum fšrra. ok dull egh at han hafße baßum salt. ßa ¾r egh ß¾t tu¾su¾re: ßa aghe ß¾n iorßina som han hemulaße: ok hin taki u¾rß ok uiz¾rlax šre af ßem sum salde. Nu st¾mnis ut lagha soknin ok u¾r huarghin ßera: ßa a hin iorßina haua sum st¾mdi: ok lagha soknin gange in til hans sum st¾mt uar. ok aghe aldrigh uald mer ßa iorß u¾ria. utan han haui forfall sum fšr uar saght: ¦. 2. Nu skal alla iorßa delu innan nat ok iamlanga ut st¾mna: st¾mnir egh sua: ßa ¾r ß¾t ugilt sum [han] hau¾r st¾mt. Nu mughu egh flere iorßattara i iorßa u¾rninne standa {¾} [¾n] en: XV ¦ Nu sigh¾r man iorßa u¾rn olaghlika uara [gangna]: st¾mne ßry ßing ok ßrea f¾mti: ßa skal {han} [hin] a ßrißiu f¾mt uita m¾ß eße fiughurtan manna at han hau¾r ßa iorß {lagh¾fßat} [laghuart]. brist¾r at eße: ßa bštin ßer sum fšrra suoru firi olagh: Nu bißar han kunungxs r¾fst um: ßa skal h¾r¾zs n¾md uita huat ß¾r ¾r sant um: ok uita huat ß¾t ¾r h¾ld¾r lagh ¾lla olagh: ¤. I. Nu all iorßa dela hana a huarte f¾sta ¾lla taka: hon a of¾st ok otakaß a yu¾rstu f¾mt gangas Nu wil man iorßau¾rn f¾sta ok taka: s¾mb¾r ßšm baßum a ßa ¾r ß¾t laghgiort. s¾mb¾r ßšm egh a: ßa skal ganga at yu¾rstu f¾mtinne. ¤. 2. Nu ßa man u¾r iorß. ßa skal han ß¾r m¾ß eßum standa sum iorßin ¾r ßšn sum han klandar firi hanum: klandar han tompt ok alt ß¾t til tomptinna ligg¾r: ßa skal han standa a tomptinne ok u¾ria alt ß¾t til h¾nna ligg¾r: Klandar han i akrum ¾lla ¾ngium ¾llar i skoghe: ßa skal han standa ß¾r sum ß¾t ligg¾r sum han klandaße ok u¾ria: gor han egh sua ßa gšr han ulagh: ¤. 3. Nu st¾mnir man firi iorßa au¾rkan: ßa skal han st¾mna ßem sum auarkar. ¾r ß¾t lanboe ßa st¾mne hanum: ok landboin st¾mne iorß¾ghandanum: uil han hemula ßa {¾rnboin} [¾r landboin] osak¾r: wil han egh ßa a landboin uita m¾ß eße fiughurtan manna at han f¾ste hanum: ok ßa a iorß¾ghandin bšta firi au¾rkanina ok egh landboin: Nu ¾n iorß¾ghandin dyl: ßa skal han dylia m¾ß tolf manna eße. ßa eßa skal ofesta ok otakaßa a yu¾rstu f¾mt ganga sißan uiti h¾r¾ßs n¾md huat ß¾r ¾r sant um: Nu ¾n landboin orkar egh lufs eßum ßa bštir han firi auerkanina ¤. 4. Nu st¾mna tue m¾n firi iorßadelu ok u¾ria baßir. ßa skal h¾r¾zs n¾md uita huar ßerra sum sannare hau¾r: a hulkin ßerra hon f¾llir. ßa gang¾r lagha soknin til hans: Nu ¾n {han} [hin] u¾r sum st¾mde. ßa gang¾r lagha soknin in til hans sum kuar sat ok egh uarße: ok aghe aldrigh uitzs orß mera {ßiorßina} [ßa iorßina] at u¾ria: utan han forfall haui sum fšr uar saght. Nu ¾n {ha} [han hau¾r] ßšn forfall fangit. ßa skal til ßingx fara ok lata sin forfall b¾ra ok su¾ria. ok dom taka: ok sißan ma han fiarßa ßing st¾mna. ok sina iorß u¾ria. nu ¾n han uarße sum st¾mdt. u¾r. ßa gang¾r lagha soknin in til huarghins ßerra: ßy at han matte egh u¾ria fšr ¾n a yu¾rstu f¾mt. ¤. 5. Nu s¾ll man* manne iorß ok annar far til {ok¾rkar} [ok au¾rkar] at ost¾mdu: ßa skal ß¾n sum fangit hau¾r st¾mna hemuld sinne: ßa skal hemuls mannin st¾mna ßem sum au¾rkaße. ok bißia han sea hemuls eß at sik: ok [sißan] skal han [i] ßrißiu f¾mt hemula: ok egh lufs eß ganga: Nu au¾rkar man annars* eghn ok orkar egh dylia ß¾t ok orkar egh lufs eße ¾lla ok sialu¾r u¾ria ¾llas far egh hemuld ok g¾r oßulbrut. giu¾r ut a {yuar} [yuarstu] f¾mt ¾lla fšr: bšte ßrea mark¾r: nu au¾rkar han flere manna iorß oskipta m¾llum ßerra {marka} [bšte ßrea mark¾r]: ßa skal han ena mark mals¾ghanda r¾t halda til ßrißiu f¾mt ok ßa hana ut bšta ßem sum ¾fti k¾rir ¾n ßš at ßer sen egh alle uiß a yu¾rstu f¾mt sum i iorßinne attu: k¾ra ßer sißan til hans: ßa skal han {syria} [su¾ria] m¾ß eße fiughurtan manna at han hiolt til yu¾rstu f¾mt. Nu kr¾uia ßer alli sins. ßa skal han ßaghar bšta ok egh til ßrißiu f¾mt halda: Nu au¾rkar man ßa iorß sum lutskipt ok {laghskip} [laghskipt] ¾r m¾llum manna: ßa bšte ßrea mark¾r firi {huari} [huaria] ßa iorß sum han au¾rkar annars manzs lutskipta ok laghskipta: Nu au¾rkar by iuir skial sin a annan by. bštin alle ßer sum au¾rkaßu huar ßerra ßrea mark¾r: taki sua huar af botinne sum han a i bynum: ena lagha sokn bšte ald¾r byrin. XVI. ¦ Nu tak¾r man p¾nninga at lane af andrum ok s¾t¾r iorß sina at u¾ßia f¾st at pante ok skill sua firi. at koma egh p¾nningani a ßem dagh: ßa uari ß¾t aßal f¾st. Nu koma egh panningani a sama dagh sum saght [uar] ok hin hau¾r sißan um ßry ar ¾lla ßrim flera: ßa ¾r ß¾t aßal f¾st. Nu sigh¾r ß¾n sum iorßina satte egh uara aßal f¾st. ¾lla s¾gh¾r egh uara at daghinum kumit. ßa a ß¾n uitzs orß sum aßal f¾st uill uita. ¤. I. Nu ¾n ß¾n man vill iorß sina at pant ut s¾tia: ßa skal han fr¾ndum sinum fšrst biußa: uilia ßer egh a hana p¾nninga lana: ßa skal til ßingx fara ok dom ß¾r taka s¾tia huem sum han uill. ¤. 2. Nu ¾n han ¾r [egh] a kumin m¾ß elde ok ¾rne ok hau¾r egh skipat* sum at u¾ßium hau¾r: ßa a han uitzs orß sum ryua uill: sua at st¾mne hin ßry ßing ok ßrea f¾mte sum at u¾ßium hau¾r s¾gh¾r uit uara st¾mnu daghin ok beßis at¾r iorßina anuarßa sik: ßa skal han su¾ria tu¾nne fiughutan manna eßa: annan sua at han sik aldrigh afh¾nde. ok annan h¾fßa eß ¾ftir. Nu ¾n han gang¾r uiß at han satte hanum iorßina: ßa a hin uitzorß uita m¾ß eße fiughurtan manna at han satte hanum at u¾ßia f¾st [ok egh at aßal f¾st]. ok annan fiughurtan manna eß: ok l¾ggia fram sua manga p¾nninga sum iorßin stoß firi: sua at ßšm samu p¾nninga bšß han a ßem sama st¾mnu dagh: ok [han] wlte sialu¾r at han uilde egh uiß¾r taka: ok luke ut p¾nningana: Nu skill ßem a han s¾gh¾r f¾rre uara p¾nningana ¾n han ut l¾ße. ßa skal han uita ßem ¾mgoßa {sum han utl¾ße} m¾ß eße fiughurtan manna sum ße han tok: Nu skil ßem a um daghin. annar sigh¾r uara fšrra ok annar egh ßa star ß¾t a f¾sta mansins uitnum nu ¾n han su¾r a mote sißan hin hau¾r sua surit. sum nu ¾r saght ok uit¾r at han {at} hau¾r fangit m¾ß aßal f¾st af hanum: ßa skal h¾r¾zs n¾md uita huat ß¾r ¾r sant um: XVII. ¦ Nu ¾n flere m¾n antuiggia {broßir} [bršß¾r] ¾lla en by k¾nnas uiß ena iorß: ßaghar uart ¾r firi enum ßa ¾r uart firi allum ¾n ße dela alli et mal: XVIII. ¦ Nu ¾n sinalund k¾nnis huar uiß iorßina. ßa skal han s¾rlytis firi huarium u¾ria: ¤. I. Nu skal egh ¾fte iorßa delu lionga ßing st¾mna: ok egh afti ßing ¾lla f¾mtir buzs eßa sea: .XIX. ¦ Nu delas ßer uiß annar kallar fang ok annar f¾ßrini bor huarghin ßerra a ok kippas um skyldir. ßa skal f¾ßrini standa. ok fang firi ganga: nu bor hin a sum fangit hau¾r. ßa rinda fang f¾ßrini. ¤. I. Nu delas ßšn uiß forna f¾ßrini ok fanga f¾ßrini ok kippas um skyldir. ¾lla au¾rka baßir ß¾t sum [ßer] dela um: ßa skal forna f¾ßrini standa ok fanga f¾ßrini firi ganga. Nu bor {sin} [hin] a sum fanga f¾ßrini kalla ßa rind¾r ß¾r fanga f¾ßrini forna f¾ßrini: .XX. ¦ Nu will kirkia eghn {sina} [sinne] ur staß kšpa: ßa skal biskupe til s¾ghia ¾lla prouasti. kšpa til iamnaßa: firi ßy at ughurmagha kšp ¾lla kirkiu ma egh annurlund kšpa utan b¾tra: k¾ris ß¾t ßa skal til iamnaßa ¾lla kšpit at¾r ganga: ¤. I. Nu uill kirkia ¾lla klost¾r eghn sina s¾lia: {kana hšre*} [hon hšrer] egh [til] at¾rbuzs. ¤. 2. kšpe biskup¾r {egh} [eghn] ok dš han ßa ¾ruir han kirkian ¾n han hau¾r egh skap arua: ok ßa iorß sum han kšpte. ßa {¾rui} [u¾ri] sua ß¾n biskup¾r sum ¾fte han komb¾r sua sum f¾ßrini sit. smuleß klost¾r ok kirkia. ¤. 3. Nu ¾ huar bonde skal til hemuls lita: ßa liti [til] hemuls: biskup¾r. klost¾r ok kirkia: .XXI. ¦ Nu ma egh ughurmaghans iorß skiptas utan til b¾tra: ¾lla til iamnaßa: warß¾r hans mals {nan} [man] sua fatšk¾r at han orkar egh ßšn ughurmagha bšrn fšßa: ßa skal han andrum ßerra fr¾nda til sighia at han taki ok fšße ßem ok egh ßerra iorß s¾li. wil han egh: ßa skal han til ßingxs fara ok ß¾r uitra ok sißan dom taka at ßerra iorß firi lšsšra s¾lia ßšm fšßa m¾ß. ok egh ma han {an} ¾lla firi lšsšra ßerra iorß s¾lia. ¤. I. Nu ¾n ughurmagha iorß s¾ls firi lšsšra: ßa ma han innan ßry ar at¾r ryua kšpit. sißan han uarß¾r maghanda man: ryu¾r han egh innan ßry ar. ßa a ß¾n uitzs orß halda sum fangit hau¾r. ¾lla ¾r han utan landzs ok ¾r maghanda man: komb¾r hem ßa ma han at¾r ryua innan nat ok iamlanga [k¾rir han egh innan nat ok iamlanga] sißan han hem komb¾r {komb¾r han egh}: ßa a hin uitzs orß halda sum kšpt hau¾r. XX.II. ¦ Nu ¾ru bršß¾r i bo saman ßa ¾r ß¾n ¾lste kšpgild¾r til alls ß¾s sum ßer aghu: firi utan egh ma han f¾ßrini ßerra ur staß kšpa ¾llas alli haldin a f¾stum ok egh en ßerra: XX.III. ¦ Nu bor fostre i bo ßa will bonde uan sin s¾lia. ßa skal fostra m¾ß f¾stum kšpa: XX.IIII. ¦ Nu kšpir man mollu u¾rk ¾lla fiske u¾rk: komb¾r a lagha h¾fßum: aghe uitzs orß at u¾ria: ¾r {bygt} [obygt] ßa gange til skiptis: taki sua attung¾r sum attung¾r: [---] H¾r byrias bygda balk¾r i hanum ¾r t¾lias flokka [en] ok f¾m tighi .I. Um huru by skal i lagha l¾gh¾ liggia .II. Um huru gatu skal gynum by l¾ggia: .III. Vm ¾n man kšpe hump m¾ß f¾stum: .IIII. Vm bolstazs ren ok man ßorf bet h¾sti sinum: ¾lla huru broua skulu byggias: .V. Vm ¾n alm¾nning¾r kr¾fs at broas: ¾lla huru v¾gha skulu gildi uarßa: .VI. Um ¾n bšnd¾r uilia by m¾la. ok huru bolstaz ren skal uara: ¾lla man hugg¾r m¾li stang sund¾r VII. Vm ¾n bonde l¾gg¾r uaßa a annan: for. slar. ¾lla sk¾r: VIII. Um ¾n m¾n aghir fiskia saman sua ok huru ku¾rna stroma skulu byggias: IX Vm landboa ok huru bol skulu leghias: sua ok um ßšn mal sum ß¾r til hšra: .X. Vm ¾n ßorp gšrs af nyiu vp: ßa a ß¾n uitzs orß sum ¾fte gamblu tompt uill l¾ggia: XI. Vm ¾n man husar a humpe. ¾lla bšnd¾r fara a nyia tomptir. ok um halftr¾ße XII. Um huru bonde skal dr¾ng leghia XIII. Vm ¾n lšska man drax. ¾lla bšnd¾r uilia s¾ß byria: ¾lla huru half girßi skal {uara} [uarßa]: XIIII. Um nar garßa skulu gildi uara: ¾lla huliki garßa sum gili ¾ru. ok huru sum lißi skal r¾nna: XV Vm ¾n f¾ wil i akra fara: ¾lla ok ¾n f¾ far bana af manzs handu¾rkum: XVI Um ¾n man hau¾r iorß i andrum by: ok uill annars a šße l¾ggia sua sum sit. XVII. Vm ¾n man tiußra i akre manzs ¾lla ¾ngh: ok huru ß¾r skal laghlika in taka: XVIII Um ¾n bonde uill ¾ngh bi¾rgha ¾lla ak¾r iui ¾ng hans XIX. Vm ¾n man mistak¾r ršk ¾lla sata: ¾llas sk¾r annar a annan ok s¾tzs i hasla: XX Um huru l¾ngi bonde skal friß g¾rße uarßa XXI Vm ¾n man kan vrang¾r uara ok uill egh bi¾rgha ¾lla um ak¾r giald ok aslat. XXII. Um anfriß ok uarfriß huru sum ßa skal st¾mna XXIII. Vm ¾n man riß¾r drukkin ok hugg¾r sand¾r grind manzs. ¾lla annur anbuß manzs. XXIIII Um ¾n {ma} [man] dr¾p¾r f¾ manz hugg¾r ¾lla slar. ¾lla b¾r i fi¾lst¾r XX.V. Vm ¾n uren bit¾r g¾lding. ¾lla skaßa kalui: kißi: lambi. gambli gas: g¾slinge ¾lla grisi: ok huru ß¾r skulu eßa ¾ftir gangas: XX.VI Um ¾n man tak¾r leghu f¾. lan ¾lla insat f¾. ¾lla h¾st manzs ok riß¾r m¾ß ¾lla andra hans kuste. XX.VII Vm ¾n man tak¾r ekiu manzs ¾lla bonde hau¾r k¾ldu i ¾ng sinne. ok fald¾r i folk ¾lla f¾ XX.VIII Um ¾n tu h¾r¾ß delas uiß¾r ¾lla byia um ramarka: ok by uiß¾r alm¾nning. XX.IX. Um ¾n man gang¾r skogh annars ok tak¾r fiska ¾lla diur hans ouiliandis XX.X. Vm ¾n skogh¾r ¾r oskipt¾r huru sum ß¾r skal hugga ¾lla til skiptis uara: XX.XI: Um huru hugga skal {ßißan} [sißan] sum skipt ¾r: XXX.II. Vm ¾n bšnd¾r uilia in taka til g¾rßis sins. ¾lla ligg¾r ß¾r f¾lla innan. XX.XIII: Um ¾n annar agh¾r tr¾n ok annar iorßina: XX.XIIII Vm ¾n man tak¾r annan i skoghe sinum: ¾lla lšpa manzs hion bort fran manne. XX.XV: Vm bi garß ok huru sum skruua {sal} [skal]: XXXVI. Um huru biur a s¾ bšle ok huru ¾fte ¾lghium skal fara: ok ß¾n a r¾f sum resir XX.XVII: Um ¾n man hittir utan garß ¾lla grinda stulpa. ¾lla {buta} [butn] fynd. ¾lla haf urak: XX.XVIII Vm ¾n man kallar kunu ford¾ßu. ¾lla man kalla annan oku¾ßis orß XX.XIX Um ¾n man borghar {annum} [andrum] p¾nninga ¾lla annar gozs huru sum ß¾r skal st¾mna ¾ftir. XL: Um ¾n man uill fiuratighi marka [sak] s¾tta uita. ¾lla siax marka sak. ¾lla minne sak XL.I: Um ¾n man l¾gg¾r h¾lghß a skogh sin: ok skipa sißan a sin suin: X.LII Um ¾n man hald¾r sin suin a annars skoghi. XLIII: Um ¾n man skiut¾r skipi af lunnum: ¾lla bryt¾r bat ur lase ok tak¾r ekiu annars olouandis: XLIIII. Um at ß¾n skal elde uarßa sum kuindlar. ok huru um branstuß skils XL.V. Vm ¾n man kšpe fyl ¾lla kalf. hors ¾lla ko: fšßis af ok klandas sißan firi ßem sum fangit hau¾r XLVI Um ¾n m¾n skiptas g¾uum uiß¾r ok klandas sißan firi ßem sum fangit hau¾r XLVII Vm ¾n man au¾rkar iorß annars sißan han ¾r n¾md f¾ld¾r: ß¾t ¾r fi¾ß¾r tiugh sak: XLVIII. Um ¾n man feste eßa ok uill uita s¾t mal {XLXIX} [XLIX] Vm ¾n man tak¾r haruu manzs ¾lla tinda .L. Um ¾n hund¾r manzs uarß¾r galin: .LI. Vm ¾n hyndzsim manzs folazs: Nu uilia bšnd¾r by byggia: ßa skal ramarka niß¾r su¾ria um by ß¾n sum ße byggia uilia: ßa aghu alle ßer n¾r uara sum egnina aghu: ¤. I. Nu will man by til lagha l¾ghis l¾ggia: ßa skal han egh minna i by agha ¾n siatungx attung Nu ¾n han hau¾r siatungx attung ¾lla mera: ßa skal fara til firi iul ok h¾lgha aftan ok uara byn til lagha l¾ghis: enum i garße ok allum a gatu: ßa skal til skiptis uara ok egh st¾mna. Nu alla ßa skipti sum man will haua. antuiggia fiskia ¾lla forsa: akra ¾lla ¾ngia: skogha ¾lla tomptir. ßa skal han firi iul ok h¾lgha aftun til skiptis uara: Nu skil ßem a. annar sigh¾r egh til skiptis uara uarat m¾ß eße fiughurtan manna at han laghuaraße til skiptis a yu¾rstu f¾mt. ¤. 2. Nu skal han i u¾ß¾r daghum mals kr¾uia: ß¾t ¾r manadaghin ¾ftir laghßingx manadagh: ß¾n sum n¾st¾r ¾r ¾fte pinkizs dagha. ßy at egh ma annan af hemi sinu ryua um uint¾r. ¾lla um uartima ßa sum sa skal: sißan skal han all ßry ßing ut st¾mna firi annina: ßy at ßer skulu sa uar s¾ß sinne i gamblu skiptinne ok tr¾ßa i nyiu skiptinne. Nu ¾n annar k¾re til annars hui han au¾rkaßi ßa iorß i gamblu skiptinne sum han fik i nyiu skiptinne. ßa skal han uita m¾ß eße fiughurtan manna at han au¾rkaßi m¾ß luui ok iakußi aldra iorß¾ghanda. ¤. 3. Nu ¾ huar sum man will iorß skipta. ßa skal iamt arwße a mote iamnu giua: ß¾t ¾r {tr¾ßa} [ryßia] gen {tr¾ddu} [ryddu]. gšßa gen gšddu: tr¾ßa gen tr¾ddu. dikia gen diktu: ¾lla taki ßrea halma ß¾n af sum b¾t¾r hau¾r byght. Nu skil ßem a: ßa a han uitzsorß m¾ß eße fiughurtan manna: at han hau¾r sua gšt ok byght. at han ¾r u¾rß¾r til iamnaßa at ganga m¾ß hanum: git¾r han eß gangit. ßa gangi til iamnaßa skiptis. brist¾r at eße. ßa briste hanum iamnaßa skiptit. ßer skiptin iorßinne ok hin haui sua l¾ngi sum nu ¾r saght. Alla ßessa eßa ßem skal of¾sta ok otakaßa ganga a ßrißiu f¾mt. ¤. 4. Nu sißan by ¾r til lagha l¾ghis* deld¾r ßa aghu ¾nda karla uitzs orß m¾ß eße fiughurtan manna huar sum ßer uilia uita niß¾r huwß ramarka: Þa a fšrsto niß¾r su¾ria norßan ok šstan: šstan ok sunnan: sunnan ok u¾stan: v¾stan ok norßan: ßa skal ¾fte male ganga: ßa skulu ßer su¾ria ¾n by war fšr i lagha l¾ghi: at ß¾ssi ramarkar ¾ru niß¾r swrnir m¾ß uilia ok iaku¾ßi aldra iorßattara: nu ¾n by uar egh fšrra i lagha l¾ghi: ßa skulu ße sua su¾ria at ß¾ssi ramarkar ¾ru niß¾r {surnir} [komnir] m¾ß aldra iorß attara uilia: Nu ¾n ¾nda karla uilia egh su¾ria a yu¾rstu f¾mt. ßa gang¾r lagha soknin in til ßerra. ok egh til annarra i bynum. ßy at ßer gatu egh sit ut giuit fšr ¾n ¾nda karlani hafßin ramarkana uitrat. Nu ¾n en ¾lla tue uilia su¾ria ok {bißa} [biußa] sik til reps ok ramarka: ok hini sum up attu byra uilia egh. Nu dela ßer sumi til fi¾ß¾r skiptu ok sumi uilia haua til raßu skiptis. ok ¾ huat sum flere uilia h¾ld¾r. ßa skal ß¾t sua uara sum flere uilia ß¾t haua. ßa aghu ßer up s¾tia sin eß ok syna ok sua sik ursaka: ok ßa aghu ßer egh saki heta. utan ß¾n skal bšta firi lagha soknina sum egh uildi su¾ria ¾lla sik til ramarka biußa Nu ¾n ß¾n su¾r sum upp atte byria. ßa skulu ßer bšta firi lagha soknina sum ¾fter skuldu su¾ria ¾n ße egh su¾ria: Nu ¾ndakarla su¾ria ok uita niß¾r ramarka ok iorß attarane uilia egh ut giua: ßa fald¾r lagha soknin in til ßerra: ¤. 5. Nu ¾n landboa ¾ru i ßem by sum til lagha l¾ghis ligg¾r. ßa aghu [egh] landboa iorßinne skipta: hini sum til skiptis dela uilia ßer skulu landboana til uara ok landboin iorßattaran: Vara egh landboin iorßattaran i ßingum ¾lla f¾mtum. ßa bšte firi lagha soknina: uara landboin han. ßa bšte iorßattarin: skil ßem a ßa* uiti h¾r¾zs n¾md huat ß¾r ¾r sant um: ¤. 6. Nu skal sua at egh ßerra mallum uara osurin ¾ru niß¾r. sua sum ßerra surin ¾ru niß¾r suo ok at hofßum. Nu ¾n ßem skil a: ßa skal m¾ß ramarkum in ganga um halua andra alin. ok egh ut. utan allum s¾mi a: sua a drups rum m¾llum tu¾ggia bonda uara: ß¾r sum ße byggias gen: Ligg¾r by sua sum han uar bygd¾r af forna fari ok lagh surin ¾r nißer. ßa gange til iamnaßa ok egh til rufs: s¾ttia ßer garß at r¾ttum skialum: ßa g¾rße huar sum [han a] i bynum til. ß¾n n¾mir solu sum n¾mir a: ok ß¾n fi¾rmir solu sum fi¾rmir a: ok ut m¾ß ramarkum gane egh utan allum s¾mi a: .II. ¦ Nu skal gatu ginum mißian by g¾ra: hon skal f¾mtan alna breß uara: ok alla tompte a gatu rinna: rinna egh alla tompte a gatu. ßa ¾r by egh i lagha l¾ghi: ßa skal halu¾r by haluan gšßa: ok attung¾r attung. taka {gšßnina} [gšßningar] innan huwß ramarka. ok egh utan huwß ramarka: utan hin uili sum uiß¾r tak¾r. han a taka at ¾g. ok egh at fotum innan ramarka: ¤. I. Nu ligg¾r by at raßu skipti: gata m¾ß by ¾ndlangum. liggia alla tomptir a hana: ßa ¾r hon ¾mlangh kumin niß¾r sum ßšn gynum mißian by rind¾r: ßa uar ß¾t sua fšrst i laghum at m¾n toku f¾m alna stang ok laghßu tua a attung. nu ¾r ß¾t sua stat. at l¾ggin sua manga a sum ßšm s¾mb¾r um: s¾mb¾r ßšm egh a. ßa stande sum flere vilia: nu warß¾r sua at halui uilia annar ok halui annat. ßa hauin ßer uitzs orß sum h¾r¾zs hšfßingin fylghir. ok laggin ak¾r ¾ftir tompt. ok ¾ng ¾ftir akre. garß sto ¾ftir ¾ng. sua skogha sum fiskia: ßa ligg¾r alt ¾ftir tompt. Nu delas ßer {uiß¾t} [uiß¾r] tompt ok ut skiptir hau¾r hon m¾ß sik ak¾r ¾lla ¾ng ¾lla g¾rßslu: ßa hau¾r hon uitzs orß l¾ggia alt ¾ftir sik: Nu liggia ßšn alla s¾r. ßa skal tompt ¾ftir ßem: ok egh ßšn ¾ftir tompt. ßa ¾r ß¾t lagha l¾ghi: .III. ¦ Nu kšpir man hump. far m¾ß f¾stum [ok] kšpum: bor a sialu¾r m¾ß elde ok ¾rne. han ris egh up firi lagha laghi {ok} [egh] ¾ru hanum gr¾nna gatu skyld¾r: g¾ri sik faru¾gh af sialfs sins: ok u¾ri sin hump at yu¾rstu f¾mt sua sum skilt ¾r: Nu l¾ggia ßer lagha mal a by. ok ligg¾r hump¾r firi lagha mali ok will egh firi u¾ghia: kumit vm sik diki ¾lla g¾rßi: ok hauat um ßry ar ¾lla ßrim l¾ng¾r. ßa hau¾r han uitzsorß ß¾n {humpt} [hump] u¾ria: sißan rik egh han up firi lagha l¾ghi: ¤. I. Nu hau¾r man kšpt hump. satt um stena ¾lla stulpa ok hete ram¾rke ok egh lagha h¾fß hans: ßa ris hump¾r up firi lagha mali. taki af ßy bole sum han uar hump¾r af ok uari ¾ ß¾n sißan st¾kt¾r sum fšr uar st¾kt¾r: Nu kšpir man hump i skoghi ok h¾fßar han laghlika: nu gang¾r skogh¾r til mals ßa uari ¾ ß¾n sami st¾kt¾r sum fšr uar st¾kt¾r: ¤. 2. Nu ma egh minne eghn til lagha l¾ghis koma ¾n siattungx attung¾r. .IIII. ¦ Nu skal bolstazs ren til byar liggia niu alna breß: ßa ma uaghn uaghne mšta: ßa skal horn gata ok hiorß gata ßriggia stanga breß uaru: ¾r bro a ßšm u¾gh oboin. {giade} [gialde] ßreia šra ßšm sum sina bro haua boit. Nu skal uara ßingxs u¾gh¾r ok ßiuß u¾gh¾r: karls u¾gh¾r ok kunungxs: tiu alna breß¾r: Riß¾r man at ßšm u¾gh sum gald¾r gynum ¾ngia manna ok ßorf bet h¾sti sinum han skal haua f¾m alna tiuß¾r. ok famns grimu skapt. ßa skal tiuß¾r h¾l a mißian u¾gh uraka ok sua ma han i ßerre ¾ngh saklšsu beta: ¤. I. Nu ligg¾r bro a ßšm u¾gh oboin sum by skal uarßa: {hat} [h¾te] uiß ßrim markum. ¾r broin bonda m¾llum skipt. ßa {giade} [gialde] sua bonde sum byr: Nu a huar sum iorßina a ¾lla uatnit undi bronne. han skal bronne uarßa: f¾ld¾r ß¾r i folk ¾lla f¾ ok far af dšß ¾lla sar. ¾r bron gild ßa liggi ogilt. ¾r bron ogild: ßa bšte ß¾n half gildi sum brona a. Nu ¾n man g¾r bro firi sial sina. ßa a han egh l¾ng¾r uarßa h¾nne ¾n han sialu¾r will. utan ßer aghu uarßa sum iorßina aghu undir hanne ¾n hon uar fšrra bygd. war hon egh fšrra bygd. ßa aghu ßer egh bronne uarßa utan ßer takin hana i sina gšmu. ¤. 2. Nu hittas ßšn okoman sum tak¾r in til sin h¾r¾ße. ¾lla fiarßungx h¾r¾ße. ¾lla siax h¾r¾ße at broa: ßa skulu egh ße bšta firi hana sum iorßina aghu undir h¾nne. Nu ¾ ß¾r sum byia eghnir hittas i uatnum ¾llas andrum okomum: ßa bygge sua huar [i bronne sum han atte] i uatnumim: ¾llas iorßinne. .V. ¦ Nu kr¾fs alm¾nning at broa ßa skal h¾r¾ße bro uarßa ok u¾gh ryßia: Nu ligg¾r ß¾n u¾gh¾r iuir alm¾nningh sum alt h¾r¾ße a broa: ok ¾r ofšr bro ¾lla reß bršt: Riß¾r kunung¾r at ßšm u¾gh ok falzs f¾rß hans ok spillas kl¾ßi hans. ßa skal h¾r¾ß ß¾t at¾r bšta ok m¾ß tolf mark¾r ß¾t ¾r ßukke kunungx. ¤. I. Nu skal uara ku¾rna u¾gh¾r ok kirkiu u¾gh¾r fem alna breß¾r: byggis {bro} [byr] af nyiu up. ßa skal l¾ggia kirkiu u¾gh sum genast nyti broa ok byggia: Nu ¾n han ¾r laghlika niß¾r kumin: ßa skal sua lita at ßšm u¾gh: ¾r bro a ßšm u¾gh oboin. ßa bšte firi siax šra. ¤. 2. Nu a egh bonde alm¾nningx ¾lla kirkiu u¾gh u¾nda. utan h¾r¾zs hšfßinga uilia ok egh kirkiu u¾gh utan ßerra uilia sum han skulu fara. Nu bißia ßer h¾r¾ßs hšfßinga alm¾nningx u¾gh uanda. ßa skal han syn af ßy h¾r¾ße n¾mna. synis ßšm annan u¾gh ¾mgoßan ok ¾mgenan uara. ßa skal han dšma ßšm at ryßia han ok at byggia. Nu ¾n ßer hugga at¾r alm¾nningxs u¾gh annurkust. ßa bštin egh alle utan ßrea mark¾r: ßa ¾n ß¾t ¾r egh utan en. ßa bšte ßreia mark¾r utan ßer u¾ndin firi g¾rßis sins saka. .VI. ¦ Nu uilia bšnd¾r by sin m¾la. ßa skulu ¾nda karla uitra ramarka ok egh su¾ria {ut} [utan] um tomptir. sißan {attu} [aghu] allir attungar iamnir g¾ras. attung¾r attungx {broßrir} [broßir] uara. ¾n egh ¾r fšrra af nam giort salt af humpum: ßa aghu alle iamt i goßu ok sua i illu: baße i akrum ok ¾ngium. ok alle iamt {aruue} [aruuße] baße i brom [ok] b¾kkium: ok sua i {garum} [garßum] sum i akrum ok ¾ngium huar ¾fte sinne lutskipt huar firi sinne ¾ng ok sinum akre ¾n sua nyti. ¤. I. Nu skal bolstazs ren uara fi¾tzs ok fiughurra munda alnar ok spannar ßa skal m¾li stang i mal s¾tia: Nu riß¾r man at ßšm u¾gh drukkin ok drafu¾ls fuld¾r: ok hugg¾r sund¾r mali stang: gialde firi šrtugh. stand¾r hon fiarßungx bya m¾llum bšte firi atta p¾nninga: stand¾r hon attunga m¾llum bšte fiura p¾nninga. .VII. ¦ Nu l¾gg¾r bonde uaßa a annan ¾llas for. slar a annan ¾lla sk¾r. ß¾t ¾r {eß¾t} [eß¾r] tolf manna at han uar uild¾r mals ok m¾rkia hughße uara sit ok egh annars. sua firi annan ok sua firi ßrißia: brist¾r at ßem eße bšte ßreia mark¾r. ¤. I. Nu ¾n han slar ¾lla sk¾r allan ak¾r up. ¾lla tua: ¾lla gang¾r ut iuir ak¾r ¾lla tua ok sk¾r annars up. ßa komb¾r han egh uilzs eße uiß¾r. utan bšte at¾r skaßan sua sum mi¾tanzs m¾n mi¾ta. ok m¾ß ßreia mark¾r. ¾lla uiti lufs eß. ¾lla dyli m¾ß eße tolf manna. ok sua ¾n [han] sla ¾lla sk¾r iuir bolstazs {rem} [ren]. ¾lla iuir ßreia akra ¾lla ßrim flera: VIII. ¦ Nu aghu m¾n fiskia saman ¾lla ku¾rna stršma: ßa a ß¾n uitzs orß sum byggia uill i allum malum. ok ßo sua sit byggia at han spille egh firi andrum: egh ma man sua ku¾rn byggia ¾lla uatne st¾mna: sua at spillis antuiggia akra ¾lla ¾ngia annarra manna af. Nu ß¾n* sum bor ouan firi. han skal sua byggia at han h¾fte egh {hutzske} [huatzske] uatn ¾lla fiskia firi ßem sum {yu¾rmir} [niß¾rmer] bor. ok egh hin sum niß¾rmer bor sua at han far skaßa af sum yu¾rmer bor. ßy skal huar ßerra annars floß giutum raßa: at menar hin hanum uatnit sum ouan bor firi: ßa ma vp kippa floßgiutu hans ok lata til sin rinna uatnit. Nu ¾n {su¾ru¾r} [su¾u¾r] firi ßšm ku¾rnin sum uppe boa: ßa mughu ßer up kippa floßgiutu ßerra ok lata fran sik lšpa uatnit. Nu ma egh vatn ¾lla fiskia fran andrum u¾nda ¾n ßer ¾ru skiptis bršß¾r: Nu ¾n man a i miß stršma. ßa ma han egh mera ¾n i miß stršmma byggia utan m¾ß luui. ¤. I. Nu ¾n man kšpir hump i skoghi ¾lla ¾ng. ok ligg¾r stršmb¾r nißan firi ¾lla fiskia: ßa r¾kkir egh hump¾r sik l¾ngra ¾n [han] hau¾r kšpt innan: aghin ßer stršm ¾lla fiskia sum oßul aghu. ok han [sua] mykit sum han kšpte m¾ß humpinum: ¤. 2. Nu ¾n flere forsa ¾ru saman ok uilia alle byggia. ßa ma egh sua sit byggia at annars spillis: ßa aghu ßer uitzsorß sum skaßa lšst gita byght andrum. Nu ¾n ny au¾rkan skaßa gamble au¾rkan: ßa a ßšn gambla au¾rkanin uitsorß nyiu au¾rkum ryua. ¤. 3. Nu aghu flere m¾n ku¾rna staß saman. nu will en byggia ok egh alle: ßa a ß¾n uitzs orß sum byggia will. han skal fara til ok st¾mna hanum ßry ßing ok sitia ßrea f¾mtir. ok bißia han bygia m¾ß sik: byggir han egh m¾ß hanum i lagha f¾mtum: ßa skal han til ßingx fara: {ot} [ok] taka ßingx manna dom til at byggia. {sißa} [sißan] ma han saklšst byggia. Nu st¾mnir han sißan sum egh uilde byggia hinum sum bygde ok s¾gh¾r at han bygde hans. ßa a han uitzsorß m¾ß eße fiughurtan manna at han bygde m¾ß {ßingnx} [ßingx] manna domum. ok sißan skal han haua ku¾rnina. ß¾r til sum han hau¾r hanum up fullat baßi kustin ok sua arwßit. ¤. 4. Nu kallar man ku¾rn olaghlika bygda uara ut a sik ¾lla fiskia. ßa skal han til ßingx fara ok k¾ra: doms h¾rra skulu syn til n¾mna: ¾r ß¾t iuir byght. ßa skal l¾ggia hanum dagh sialwm up ryua: uill han egh ßa up ryua. ßa skal kunung¾r ¾lla lagh man n¾mna til m¾n af h¾r¾ßinu: ¾llas h¾r¾zs hšfßinge skal rißa til m¾ß h¾r¾ße ok kasta up au¾rkum hans. Nu ¾n ß¾n sum k¾r far til m¾ß enum manne ¾lla tuem ok kasta up u¾rkum hans fšr ¾n han hau¾r uarat ok dom til takit. ßa bšte at¾r skaßan ok m¾ß ßreia mark¾r: Nu ¾n han sanka sik suet ok su¾uiu ok bryt¾r sua u¾rk hans. ßa bšte hwzs mannin fiuratighi mark¾r ok at¾r spi¾llin: ok huar ß¾n sum ß¾r uar m¾ß i flok ok farunšte bšte ßreia mark¾r. .IX. ¦ Nu wil bonde sik bol leghia. ßa ¾r ß¾t lagha g¾f. nšt vm siax halma af attunge. sua i fšrstu g¾f uing¾f sum bolg¾f. ß¾t hetir siax šra: ß¾t ¾r lagha afr¾ße. fiure ßyni korns. ¾lla tue šra uaßmala tu¾ggia n¾fna bret. daxu¾rke um uar ok annat um hšst. Nu skal landboin a {egh} [eghn] haua at minstu ßry hus. laßu. {korskammu} [kornskammu] nšt hus. ¤. I. Nu uill land drotinnin han af bole bort uraka. ßa skal han til fara firi iul ok h¾lgha aftum gifta {fulnat} [fulnaß] hanum i garß fšra ¾lla ¾r han egh laghuaraß¾r af. Nu skil ßem a han sigh¾r egh uara af uarat. ßa a han uita han laghuaraßan af m¾ß eße fiughurtan manna: Nu ¾n han su¾r amote ok sigh¾r sik h¾r¾zs n¾md uita huat sum ß¾r ¾r sant vm: Nu a han egh af bole fara fšr ¾n vm miß fastu: ßy at han ma egh gšßzsl af bšle fšra utan han h¾tte viß siax šrum: fšre han hš bort h¾tte uiß ßrim markum. goßzsl a bole fylghia. egh ma han garßa af fšra ßy at ßem skal iorß¾ghandin kšpa*. ßr¾ng¾r han landboan af bole. ßa skal hanum luka šre firi tr¾ßis ¾riu af huarium attunge. Nu far han af m¾ß sinum uilia. ßa tak¾r han egh gipta fulnaß. utan han uiti m¾ß eße fiughurtan manna: at han for ßr¾ngd¾r af bole. Nu dela ßer iorß ¾ghandin ok landboin. ßa a landboin {uitzsšrß} [uitzsorß] uita sik til ens halms. sißan ¾r han uiß¾r bol lagh skild¾r: Nu hau¾r land drottinin flere hans p¾nninga inne. k¾r landboin til hans. ßa uiti m¾ß eße at han hafße bol til st¾mnu daghxs. orkar han [egh] eße. ßa lati at¾r ß¾t sum bol hau¾r oint. Nu uarar han af fšrstu g¾f. gange sua at¾r til uing¾f sum til bolg¾f. ¾r gift half int. haui ßa ß¾n sum fangit hau¾r. ok fulle hanum šre firi ar huart [at¾r stand¾r]. Nu ¾r gift egh half int. ßa a landboin sina at¾r taka. ok fulla iorß¾ghandanum slika šra sum han skulde up taka. ¤. 2. Afr¾ße skal han hem b¾ra ßrim nattum firi h¾lgha aftun ¾lla h¾tte uiß ßrim šrum. ¾lla uiti m¾ß eße at han sat m¾ß luui han kuar ¾lla uiti laghbußit. Nu skil ßem a um {arwße} [afr¾ße]. ßa a lanboin uitzsorß uita at ß¾tta uar s¾t vkur. ¤. 3. Nu ¾r landboe uiß bol skild¾r ßa skal han hus sin til sin fšra all utan ßry. ßšm sum skild ¾ru. Nu will han egh kšpa ßem: ßa skal st¾mna honum ßing ok beßas u¾rßa sinna. will han egh {kuka} [luka] hanum: ßa ma han saklšst ßšm af fšra. ¾n han will egh kšpa ßšm innan ßingum ok f¾mtum sua skal ok um garßa uara. utan tomta garßrin han skal bole fylghia. ¤. 4. Nu dšr antuiggia ß¾n sum gift gaf. ¾lla ß¾n sum giuit uar. ßa ¾ruir sua gift bol sum f¾ßrini sit. ¾ ß¾r til sum gift ¾r ut int. Nu ¾r ß¾t bol at¾r {sißa} [sißan] falt skipan: ßa ¾r ß¾n n¾st¾r sum fšrst hafße*. Nu giu¾r annar til: ß¾t kallar undi {gr¾f} [gi¾f]. ß¾t ¾r ßriggia marka sak. han skal {a} [af] bole fara. ok hin til ganga sum fšrra hafßi: ¤. 5. Nu hau¾r man eghn manzs m¾ß ars g¾wm: ßaghar inne ¾r ršk¾r ok sata: ßa ¾r han uiß bol lagh skild¾r ßy at ß¾t ¾r egh lagha gift. Nu ¾n lagha g¾f ¾r: ßa a half {¾n} [¾ng] fylghia til tr¾ßis ¾riu: ¤. 6. Nu kšpir man eghn ¾lla skiptir firi iul ok h¾lgha aftun: bor a landboe. ßa far hin til sum fangit hau¾r ok l¾gg¾r a eghn sina ok {uark¾r} [uarar] han af bole. Nu stand¾r undi gipt hans kr¾ui at¾r ß¾t sum han gaf. ok u¾ghe uiß hin sum fangit hau¾r m¾ß ars g¾f. ßy at egh ma han g¾ra gr¾sfara. Nu kšpir han {eghn} [egh] fšrra ¾n bondin hau¾r ut burit s¾ßa sk¾ppu sina. ßa skal bonde s¾ß sina sa til luksins. ok luka ßem afr¾ße sum n¾st far agha iulum. Nu ¾r at kumit at tr¾ßa skal. ßa skal han biußa iorß ¾ghandanum lagha g¾f. Nu will han egh uiß¾r taka. ßa ¾r ß¾t landboans uitzs orß. uita ß¾t at han uar egh lagh uaraß¾r af. han a halda m¾ß ars g¾uinne han skal taka m¾ß sik gr¾nna sina ok biußa hanum i garße sua ok i ßinge. sißan skal hem fara ok binda gift uiß handuita: ¾ria ut akre ok ßu¾ru iuir annan. biußa sua ß¾r hanum: will han egh ¾n ßa uiß taka. ßa skal han gift taka ok spakum bonda i h¾nd¾r s¾tia. sißan ma han saklšsum ß¾t haua: ¤. 7. Nu tak¾r man šxla mala ok l¾ggia undi ara st¾mnu: inne up mala sin ok vill sißan af fara: han a fulnaß firi hus sin ok garßa sina haua: Nu far han af fšr: ßa hau¾r han firi farit arwße sinu: aghe {suar} [sua huar] i husum sum han atte i bole sua ok i garßum: ¤. 8. Nu ¾rr iorß¾ghandin olaghlika undan landboa sinum ok sar. han firi ¾r s¾ß sinne ok haui hana landboin: ok han se osak¾r firi at han arße. ßy at ß¾t uar {siaffs} [sialfs] hans orß: ¤. 9. Nu au¾rkar annar ßa iorß sum annar hau¾r at festum: ßa skal ß¾n sum {iorßia} [iorßina] a mals¾ghanda r¾t kr¾uia: ena mark hanum bšta: mark kununge. mark h¾r¾ße. ok han a eßin sea a giald firi skaßan: .X. ¦ Nu g¾rs ßorp af nyiu up: ßa skal tompt l¾ggia niß¾r. Nu hau¾r han uitzs orß sum ¾fte gamblu tompt uill l¾ggia. Nu uill han lagha mal a l¾ggia: ß¾t ¾ru tiugh alnar a attungx tompt. ok tiu alnar a attungx ak¾r. .XI. ¦ Nu husar man a humpe utan huwzs mal. gr¾nna ¾ru hanum egh gatu skyldir g¾ri ut af sialfs sins. ¤. I. Nu fara m¾n af gamblum tomptum sinum ok g¾ra sik nyia: koma a ok boa a ok uilia alla ßit haua: nu sit¾r en a gamblu tompt. ßa hau¾r han uitzs orß kr¾uia ßem at¾r alla til sin ok egh ßer han: Nu ¾ru alle af gamblu tompt farnir. ok alli a nyia tompt komnir. ßa ¾r hun sua laghkumin niß¾r sum hin gambla: ok hin gambla hetir ak¾r mal. ¤. 2. Nu skil bšnd¾r a um bygning sina: ßa hau¾r han uitzs orß sum half {tr¾ßu] [tr¾ße uill] a g¾ra: XII. ¦ Nu uill bonde sik dr¾ng l¾ghia f¾stir hanum leghu. gang¾r a mat ok mala: uill dr¾ngrin bort ganga sißan: gialde bonda sua mykit sum han hafße hanum f¾st. Nu uill bonde han bort ¾lta: ßa luke hanum ß¾t han hafße hanum f¾st. gange sißan dr¾ng¾r huart sum han uill. ¤. I. alle ßer sum laghlika ¾ru til sins lutzs komnir. ßer aghu sialui sik til leghu f¾sta. ßer sum egh ¾ru sua ok ¾ru {ßo} [ßšn] ughurmagha. ßa f¾ste ß¾n ßem sum ßerra mals man ¾r: ¾ru ßer maghanda m¾n ok i bo m¾ß f¾ß¾r {sinu} [sinum] ßa f¾sti ß¾m gambli karlin til leghu: .XIII. ¦ Nu ¾n lšska maß¾r drax ¾lla slas. ¾lla g¾r nakuarra andra g¾rninga ok ¾r leghu stadd¾r m¾ß manne. ß¾r a han ut st¾mna alla lagha soknina sum han ¾r ¾n ßo at han lšpe bort. ßa gange lagha soknin in til hans ok egh til bondans. Nu ¾r han giptar ok hau¾r annarstaß kunu. ßa skal han ß¾r st¾mna ut lagha soknina ß¾r sum hans kona ¾r. ok ß¾r sum hon r¾ß baße lasum [ok] nyklum. ¤. I. Nu uilia bond¾r s¾ß sina byria ßa skulu ßer liß t¾pt haua ok r¾nt lißum sinum fšr ¾n ut b¾rs s¾ßis sk¾ppa: tomta garßa skulu ¾ gilde uara. sua m¾llum iul ok kyndil m¾ssu. sum m¾llum {mizssomaras} [mizssomars] ok olafs m¾ssu. ¤. 2. Nu skal huar bonde uarßa half {frißi} [girßi] uiß annan m¾llum tompta sinna: Nu ma egh hus half {frißi} [girßi] uarßa: nu rind¾r h¾gnaß¾r a ¾ggiar tompt. ß¾r aghu gr¾nna half girßi uarßa. uiß hin sum tomptina a. Nu mštir ¾ngh akre. ßa a huar ßerra m¾ß andrum half girßi uarßa: Nu ligg¾r iorß lšt mot h¾gnaße. ßa skal ß¾n sum hiorß lština a. egh half girßi a mot uiß h¾gnaß halda: Nu ligg¾r hiorß lšt gen hiorß lšt ßa hšre ß¾r egh half {gißi} [girßi] til. utan ß¾r gange horn gen horne. ok hof gen hof. ßa ma egh in taka firi andrum annars f¾. XIIII. ¦ Nu aghu alle garßa gildi uara firi h¾lgha ßors dagh: ¾r garß¾r ogild¾r. ßa bšte firi ßre šra. Nu ¾r ß¾t gild¾r garß¾r sum man b¾r m¾ß allum folk uaknum. sua hšgh¾r sum laghlik¾r man tak¾r annan uagh a iorß m¾ß alna langu skapte. ßa skal studh stawr s¾tia fi¾tz fran garße. ßa skal ¾ndin a hankinum uara ßvma lang¾r G¾rßir sum skilt ¾r. gang¾r m¾llu suin ¾lla sšß¾r far af bana ligge ogild¾r. g¾rßir egh sum skilt ¾r ok komb¾r m¾llum f¾ ok far af bana gialde firi half gildi: ¤. I. Nu ligg¾r gap a garße. bšte firi ßre šra. liggia a tu bšte firi siax šra: ß¾r a ¾gh kunung¾r af ¾nginne ßriggia šra sak. ok egh af siax šra sak: ß¾t skal h¾razshšßinge taka: ok ¾nga siax šra sak skal h¾r¾zs hšfßinge taka utan firi broa syn: ¾lla garßa syn ok firi u¾gha ryßzslu. Nu ¾ru a garße ßry gap ¾lla ßrim flera: ßa bšte ßrea mark¾r. ß¾r a i baße karl ok kunung¾r. ¾lla ligg¾r sšrgap a garße. ßa bšte ßreia mark¾r ok ß¾t at¾r sum ß¾r spiltis ginum ¤. 2. Nu skal man r¾nna lißi sinu til {garzs} [g¾rßis] ok [egh] fran: r¾nnir han annur kust. ßa bšte siax šra ok at¾r spi¾llin: nu ¾n man hau¾r lißi or¾nt. gialde firi siax šra ok at¾r spi¾llin. XV. ¦ Nu uill f¾ i akra fara ok skaßa g¾ra. lšp¾r a gildan garß ok far af bana ligge ogilt. nu will f¾ ur fara ok u¾ghia skaßa lšp¾r a gildan garß ok far af bana. gialde half {galde} [gildi]: lšp¾r a ogildan garß. huat sum ß¾t lšp¾r {innal} [innan] ¾lla ur. gialdi half gildi ß¾n sum garßin atte. ¤. I Nu lšp¾r f¾ manzs a handuirki manz ok far af bana. ¾ltir annar [a] maß¾r {a} [¾lla] manzs f¾. ßa skal han gialda m¾ß halw. ¾lla dylia m¾ß eße at ß¾t fik egh ßy bana at hans at gulde. ¾lla hans feia: Nu far f¾ af handu¾rkum hana ok fald¾r af: synis alt saman f¾ ß¾t sum bana fik ok bloßughur stawr. har ok handuirki: ßa a hin uitzsorß sum f¾t atte m¾ß tu¾ggia manna eße at ß¾t fik af hans handau¾rkum bana. takx egh alt saman: ßa hau¾r han uitzorß at u¾ria sin handuirki m¾ß tolf manna eße at ß¾t fik egh af hans handuirkum bana. brist¾r at eße bšte halfgildi. .XVI. ¦ Nu hau¾r man iorß i andrum by ok uill egh sa ok egh g¾ra garßa um. ok will sua anars šßi l¾ggia sum sit ßa skulu bšnd¾r til hans fara sum i bynum boa ok st¾mna hanum til h¾gnaßa: Nu uill han egh: ¾lla ¾r sua fi¾rrin at ße gita egh til hans kumit. ßa skulu ßer til ßingx fara um lšghurdaghin sum n¾st¾r ¾r ¾ftir h¾lgha ßors dagh: ok doma til taka at h¾ghna um sik: sißan mughu ßer stafrum hšta ok g¾rßa: ok saklšsu hans ¾ngia ok lindur m¾ß mula bet beta ok egh sla: ok sißan sin garß saklšsu af fšra. ok han bšte ßreia mark¾r firi at han uilde egh h¾ghna: .XVII. ¦ Nu tiußra man i akre ¾lla ¾ng annars manzs m¾ß halw tiußre. ß¾t ¾ru šra ßri ok at¾r ß¾t sum spi¾llin ¾ru. tiußra fullu tiußre bšte siax šra ok at¾r spiallin: Nu gang¾r h¾st¾r lšs ßa korn ¾r i axe. gialde span firi h¾st. dragh¾r m¾ß¾r sik tiuß¾r h¾l. bšte firi annan: gang¾r h¾st¾r i h¾ldu gialde firi span. ganga tue i h¾ldu gialde firi ßre sp¾n: ¤. I. Nu gang¾r f¾ i akre lšst. ßa skal f¾ intaka. ¾r ß¾t h¾st¾r. ßa skal leßa ok [egh] rißa: komb¾r hin sum a ok r¾nir ak¾r nam af hanum. h¾tte uiß ßrim markum: ¾lla tolf manna eß at han r¾nte egh ak¾r nam af hanum. Nu tak¾r man f¾ hans in. ßa kom¾r hin ¾ftir sum a ok biuß¾r u¾ß til: ¾ huru mykil sum ßšn ¾ru. ßa skulu u¾ß uara ßy. at egh ma sißan dylia: ßa a han egh l¾ng¾r inne halda. Nu tak¾r han uiß u¾ßium: ßa aghu granna ßerra skußa huar sum gynum gildan garß gang¾r gialde hin sum ß¾t [atte] ¾r ginum ogildan gangit. gialde hin sum garßin atte. hald¾r han ak¾r name sißan. hin biuß¾r r¾t til. ßa h¾tte uiß ßrim markum: Nu skulu granna spi¾ll mi¾ta. ßa aghu hins mi¾tanz m¾n uitzsorß sum ut skulu giua l¾ggia ut sua mykit sum ße vilia m¾ß eße tu¾ggia manna at mera uar egh spilt. Nu will han egh r¾t til fear sins biußa: ßa skal han granna sina taka ok i garß hans ganga ok biußa hanum at¾r. ok sua a ßinge laghlika. ok hans uarßnaß a l¾ggia. ok ßa uarßar han egh sißan huat sum at ßy kan koma firi utan sinum handau¾rkum. Nu k¾rir hin ¾fte sum f¾t atte ßa uiti m¾ß eße fiughurtan manna at han hafße hanum laghlika at¾r bußit. ok sialu¾r wlte at han uilde egh at¾r lšsa. Nu stiall man ak¾r nam af andrum: bšte firi ßreia mark¾r. ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße .XVIII. ¦ Nu will bonde ¾ng sinne bi¾rgha. nu will han aka: ßa ¾r oslaghit firi hanum. ßa skal han sik u¾gh sla: ok i sata bi¾rgha. ok sua u¾gh ginum ak¾r sk¾ra: ok i ršk s¾tia. Nu ak¾r man iuir ak¾r ¾lla ¾ng. rind¾r innan hiul: gialde firi hiul šre. rind¾r iui annat. gialde firi tua šra. rind¾r ßrißia gialde ßreia šra. rinna all fiughur gialde siax šra ok at¾r spi¾llin: ß¾n a lißi uarßa sum snimstu ak¾r ginum ok at¾r g¾rßa. .XIX. ¦ Nu kan man mistaka ršk ¾lla sata: stand¾r hans uti at¾r. k¾ri hin sum a sigh¾r sin takin uara: ßa skal ¾mmanga at¾r gialda sum han tok ok m¾ß eß tolf manna: at iak tok m¾ß ßy at iak hugße mit uara ok egh ßit. ¤. I. Nu k¾re granne til granna sins {ßy} [ßu] hau¾r ß¾r skurit a mik ok s¾t¾r i haslu. nu fšrir han in undan haslu: ß¾t ¾r siax šra sak ¾lla eß¾r tolf manna at iak flutte egh undan haslu. Nu fšrir man in ok giald¾r ut iuir ßriskulda. [ßa ¾r] han at ßrim markum sak¾r. .XX. ¦ Nu a bonde friß g¾rße uarßa uiß annan ¾ m¾ßan annar {kau¾r} [hau¾r] oburghit. Nu [¾n] annar hau¾r oburghit ok git¾r egh ¾llas uill egh bi¾rgha: ßa skal friß g¾rßi til martins m¾ssu uarßa um ak¾r. ok um ¾ng til mikials m¾ssu: XXI. ¦ Nu kan man urang¾r uara ok will egh bi¾rgha ok alle granna haua {furghit} [burghit]. ßa skulu ßer hanum st¾mna. ßa skal domarin ß¾t skußa huat han gšr ß¾t h¾ld¾r ßr¾ngd¾r ¾lla m¾ß uilia: ßa l¾gge domarin sua hanum ruman dagh at han ma u¾l sinu in biargha: nu hau¾r han egh burghit. ßa farin gr¾nna hans til ßingx ok takin dom til at hans afr¾ße saklšsu nšta. Nu syn domarin ß¾m dom ßa ligge ß¾t til h¾r¾zs n¾mdinna. sigh¾r h¾r¾zs n¾mdin at han sunde hanum dom ßa bšte ßreia mark¾r. ¤. I. firi alla ak¾r giald ¾lla ¾ngia giald ßa skal gialda fšr ¾n in ¾r burghit. hau¾r han egh hš ¾lla korn uti: ßa taki lani af ßem sum ute hau¾r. Nu giald¾r han ut iuir ßriskulda. ßa hialp¾r hanum egh uilzs eß¾r utan bšte ßreia mark¾r ¾ firi huat sum ß¾t ¾r. h¾ld¾r firi ak¾r giald ¾lla ¾ngia giald. ¤. 2. Ni hau¾r bonde oburghit. slar bonde a annan f¾ sinu hald¾r m¾ß hund ok hirßa {urark¾r} [urak¾r] ok g¾tir taks innan. ß¾t ¾r ßriggia marka sak ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße at han giorße hanum ¾nga olagha a slat. Nu slar by a by ok bolstaß¾r a bolstaß aghu alle h¾gnaß saman ßa ¾r ald¾r by sak¾r at ßrim markum. .XX.II. ¦ Nu ¾n anfriß¾r inne fran olafs m¾ssu ok ß¾r til sum inne ¾r ršk¾r ok sata. ok uarfriß¾r fran mißfastu ok til pinkizs dagha. Nu i ß¾mma friß ßa ma ¾ngin st¾mna ok egh eßa seia: firi utan iorßa delur. ¾lla manh¾lghis mal ¾lla man kr¾ui [šk] sin um uar ¾n han ¾r skipt¾r uiß han ¾lla korngiald til s¾ß sinna. ¾lla ršghtar h¾ghnaß sin: sand¾r {ßiufnaß¾r} [ßiuu¾r] han a huarte anfriß ¾lla uarfriß: ok egh trull kona: firi all annur mal ¾n skild ¾ru ok ku¾l bonde bonda. ¾lla soknare. ßa ¾r han sak¾r at ßrim markum. XXIII. ¦ Nu riß¾r man hem at u¾gh {drkkin} [drukkin] ok drau¾ls fuld¾r hugg¾r sund¾r liß skeß. bšte firi šrtugh. hugg¾r sund¾r andra bšte šre hugg¾r sund¾r ßrißiu bšte ßre šra: hugg¾r sund¾r skialghind¾r bšte sua firi skialghind¾r sum firi alla skißur. ßa ¾r liß at siax šrum gilt. Nu riß¾r man at u¾gh h¾f¾r liß ur hurruku. gialde firi siax šra. nu hugg¾r man tompta garß manzs. han ¾r sak¾r at ßrim markum. Nu ligg¾r tompta garß¾r nißri. ok k¾ra ßer egh ¾fte sum skaßan fingu. ß¾r a ¾ngin soknare ¾fter st¾mna: huilikin soknare sum ß¾r ¾fte st¾mnir. ßa bšte ßrea mark¾r firi huaria ßingst¾mnuna utan ße k¾ra ¾ftir sum skaßan fingu: ok bštir han ßšm. ßa bšte kununginum ok egh fšrra. Hugg¾r man garß um friß g¾rßi manzs. bšte firi siax šra ok at¾r spi¾llin. hugg¾r man l¾st hus ok dorat. ß¾t ¾r ßriggia marka sak. ok g¾ri at¾r ¾mgot sum ß¾t uar. hugg¾r odorat hus bšte siaxs šra ok g¾ri amgot som ß¾t uar. hugg¾r bat {hus} [hans] ¾lla annur anbuß hans bšte firi siax šra ok g¾ri at¾r ¾mgot sum ß¾t uar. .XX.IIII. ¦ Nu dr¾p¾r man f¾ manz {giade} [gialde] at¾r fullum gialdum. kuikt kuiku gen ok m¾ß eß tolf manna at ß¾t uar m¾ß uaßa ok egh m¾ß uilia ¾lla bšte ßreia mark¾r. ¤. I. Nu riß¾r man at hiorß manzs ¾lla stoße. hugg¾r m¾ß uilia ß¾t i h¾l. gialde at¾r fullum gialdum ok m¾ß ßrea mark¾r. sua firi annat ok sua firi ßrißia. hugg¾r flere m¾ß sinum uilia i h¾l ¾n ßry. ßa bšte fiuratighi mark¾r. ¤. 2. Nu dr¾p¾r man kšu¾rne manz. orkar hin eße ß¾t atte at ß¾t bet aldrigh um ben ok {ßat} [ß¾t at] huarte suß ¾lla saßa. ßa bšte siax šra. Nu dr¾p¾r man hiorß hund manz. gialdi firi tua šra. nu komb¾r man egh hundi fran sik fšr ¾n han dr¾p¾r han m¾ß alna langu skapte. ligge ogild¾r. ¤. 3. Nu hugg¾r man f¾ manz. ¾r ß¾t h¾st¾r ¾lla hors. uxe ok ¾r egh u¾rknaßa fšr. ß¾n sum hiog taki ß¾n sara ok l¾ki ok fa hanum fšran til syslu sinna. warß¾r olytt¾r ßa taki bondin sit eghit at¾r. warß¾r lyt. ßa haui ß¾n sum hiogh: ok fa bondanum olyttan firi. ¤. 4. Nu slar man ut šgha a f¾ manz m¾ß {uilia} [uaßa] ß¾t ¾r šre m¾ß tolf manna eß at ß¾t uar m¾ß uaßa ok egh m¾ß* uilia. nu slar m¾ß uilia bšte ßre mark¾r*. slar ut baßin gialde at¾r fullum gialdum ok m¾ß uaßa eß. slar m¾ß uilia bšte firi ßreia mark¾r. Nu slar han horn af ß¾t ¾r šre. hugg¾r af hala: ß¾t ¾r šre. ok m¾ß uaßa eß: nu slar m¾ß uilia bšte ßrea mark¾r ¤. 5. Nu k¾nis manne at han hau¾r manz f¾ dr¾pit. ßa a han uitz orß dylia m¾ß eße tolf manna at han ¾r egh sand¾r ß¾r at. brist¾r at eße bšte firi ßrea mark¾r ok ß¾t at¾r fullum gialdum sum han drap. ¤. 6. Nu dr¾p¾r man f¾ manz ok b¾r i fialst¾r han hetir f¾ fyling¾r. han skal dylia m¾ß tu¾tylftu ¾lla bšte siax mark¾r XXV. ¦ Nu bit¾r uren g¾lding. gialde at¾r fullum gialdum nu bit¾r uren urenan gialdi halfgildi. ßy at ß¾r atus iamne uiß¾r Nu bit¾r h¾st¾r skiut bšte at¾r fullum gialdum ßy ß¾t ¾r of¾fle. Nu bit¾r h¾st fyl i h¾lia. ¾r ß¾t h¾st fyl ok gang¾r. ßa ¾r ß¾t half mark. bit¾r ß¾t fyl sum rind¾r. ß¾t ¾ru atta šrtugh¾r. bit¾r marfyl ok gang¾r ß¾t ¾ru tue šra. bit¾r marfyl ok rind¾r. bšte fiura šrtugh¾r. ¤. I. Nu stangar ßiur oxa gialde at¾r fullum gialdum: stange uxe ko. gialde at¾r fullum gialdum: nu stanga ko ko. ¾ ß¾r sum iamnir aghas uiß¾r. gialde at¾r half gildi. Nu skaßar kalui manz. gialdi firi šri. skaßar kißi manz ¾lla lambi. gialde šrtugh. sua ok firi gambla gas. ¤. 2. Nu grau¾r man diki sk¾r ur g¾slinga torwu dšr g¾sling¾r i liggi ogild¾r. nu ¾r egh torwa ur skurin. ßa ¾r g¾sling¾r gild¾r at atta p¾nningum. miolka gris at fiurum. Nu skal sua huar somartelnung¾r gialda sum at hšste u¾rß¾r uare. ¤. 3. Nu alle ße sum ß¾nna skaßa haua um sit f¾ fangit ok ß¾t leßa m¾ß sannum uitnum. ßa skal ß¾t uita m¾ß tuem mannum. at ßit f¾ uar mins {fa banni} [fear bani]. ßa a hin uitzorß l¾ggia fram sua mykit sum han will at nu ¾r fult framme ok bšt sum skilt ¾r. XXVI. ¦ Nu tak¾r man leghu f¾. ¾llas foß¾r f¾. ßa ¾r fšßan leghan: ßa skal han uarßa ßy firi sik ok sinum handuirkum. firi uak ok uarghi ok sinne uangšmu: ß¾n a uarßa uak sum u¾kkir ß¾r til sum iamu¾l ¾r at¾r frusit. Nu tak¾r* man lan. ßa skal ¾ lan hem: ¤. I. Nu tak¾r man in sat f¾. ßa uarß¾r ß¾t af bonda stulit. ßa skal ß¾t bonde at¾r gialda ßem sum atte. utan baße uar stulit hans ok hins sum atte ok in satte. ¾llas bran baße. Nu kr¾u¾r annar ok annar satte in. ßa skal ß¾t i tak lata i alla lagha f¾mtir. ß¾t ¾r ßšn hšgste f¾mt nat ok iamlangde. ß¾r til mattu ßer saklšsu inne halda. sum ß¾t ¾r insat til. Nu komb¾r egh ¾n ßa ß¾n at¾r sum atte. ßa ma han saklšsu ßšm ut fa sum kr¾u¾r. ßa a han til ganga m¾ß surnum eße uita at ß¾tta ¾r mit ok iak hau¾r r¾t k¾ndt. ¤. 2. Nu tak¾r man h¾st manz riß¾r m¾ß {inna} [innan] h¾r¾zs bšte firi siax šra. riß¾r h¾ste utan h¾r¾zs bšte ßre mark¾r. ¾lla tak¾r bat hans ¾lla kuste hans andra hans olouandis bšte firi siax šra. ok ¾mgot at¾r sum han tok. XXVII. ¦ Nu tak¾r man ekiu manzs ok ror bort m¾ß ok komb¾r egh at¾r firi sola s¾t¾r: bšti firi {siax} [ßrea] šra: nu komb¾r ß¾n sum ekiuna a leßir han m¾ß ope ok hin uill egh at¾r u¾nda bšte siax šra ß¾t hetir forn¾mis sak. Nu sigh¾r hin u¾re uara. ßa a hin uitzs orß uita ß¾t ¾mgot at¾r kumit. ¤. I. Nu hau¾r bonde k¾ldu a ¾ng sinne fald¾r i folk ¾lla f¾ ok far af bana gialde firi half gildi: ok bštin alle ße m¾ß hanum sum gaghn toku af k¾ldunne. ¾llas dyli m¾ß tolf manna eße at han tok egh gaghn af ßerre k¾ldunne. XXVIII. Nu delas tu h¾r¾ß uiß {um skyldir}. annat skyldar baße kununge ok iarle. ok annat skyldar egh utan m¾ß kununge. dela ßer um oßla sina ok [egh] lagha h¾fßir. ßa skal sua huar taka sum skyldar. Nu gang¾r til brutzs ßerra m¾llum. ßa tak¾r ß¾t tu¾lyti sum n¾mir bor. haui ßy at ß¾t skyld¾r mera: ok hint ßrißiung. ßy at [ß¾t] skuldar minna. Nu u¾ria baßin h¾r¾ßin. ßa skal n¾md n¾mna af ßšm s¾tu andrum h¾r¾ßumin. ok ßer skulu slita ßa delu: ¤. I. Nu liggia byia saman ok ßo huar i sinu h¾r¾ße ok skil ßem a um ramarka sina ok g¾ra tu¾su¾ri: ßa skal n¾mna af ßem n¾stu andrum tuem h¾raßumin n¾md: halua af huariu h¾r¾ßinu ok ßer skulu ß¾r r¾t um g¾ra. ¤. 2. Nu ligg¾r gšr by ok gamall hšgha byr ok heßnu byr. nu ligg¾r han gen alm¾nninge. nu skil ßem a um skial. ßa a standa a ¾lsta i¾ßre ok špa ßa daghrin ¾r dšuast¾r. m¾llum botulfs m¾ssu ok mizsommars. ßit skal byr agha sum op far hšra. i skial gen alm¾nninge. Nu hau¾r by n¾mir alm¾nninge byght ok kumit a lagha h¾fß hans ß¾t ¾r alm¾nning¾r. nu a h¾r¾zshšfßinge alm¾nninge skipta. Nu hau¾r h¾r¾ße n¾me by byght ok kumit at lagha h¾fß sinne. ßa a h¾r¾ße uitzs orß at u¾ria alt ß¾t sum utan ligg¾r ßa ¾r byia mark. ¤. 3. Nu mštis by ok alm¾nning¾r i uatne. ßa skal taka niu alna langt skip ok st¾ßia stamn i uasse ok haka skapt ok kasta at¾r iuir axl sik a diup ut. aghe sua byr sum yt¾rst far kastat. ok ß¾t ¾r alm¾nning¾r sum utan ¾r. ¤. 4. Nu delas bya uiß¾r gšri ok gamblir. skil ßšm um skial sin. nu s¾mb¾r ßšm um ramarka: ßa skal syn r¾t m¾llum ramarka ganga utan mšte sua mykit uatn sum u¾ndir ut hiul a ku¾rn: mšte sua mykit uat: ßa skal i mißstršm ramarka haua utan lagh h¾fßat handuirki gangi firi. ¾lla lagha h¾fßir. uirkar man i skoghe annars ¾lla ¾lla tak¾r in til šßzs mala ok komb¾r {iui} [um] garße. ß¾n garß¾r hetir rishofße ok rans garß¾r. rutnar ß¾n garß¾r af ok komb¾r um andrum rutnat af han ¾r ok rans garß¾r komb¾r um ßrißia ok ßrim flera ßa rind¾r han a synr¾ttu. Nu ¾ huar sum mštas synr¾tta ok lagha h¾fßi: ßa rind¾r laghh¾fßi synr¾ttu nu ¾ huar sum maß¾r hau¾r ß¾ssum lundum lagh h¾fßat. ßa a han uitzs orß u¾ria: Nu s¾mb¾r ßem egh um ramarka ok hau¾r annar ßerra uart fšr. ßa a han uitzs orß sum fšr hau¾r uart. nu ¾n ße u¾ria baßi a yu¾rstu f¾mt. ßa skal h¾r¾zs n¾md uita huat ß¾r ¾r sant um. Nu ¾n annar ßerra uar a yu¾rstu f¾mt. ßa a ß¾n uitzs orß sum uart hau¾r. ¤. 5. Nu g¾rs by af by ligg¾r til ha ok hamnu. uet sina ramarka. ßa hau¾r han uitzs orß u¾ria ß¾t sum han hau¾r fangit ok egh til hšgha bys iuir ramarka ganga. Nu hau¾r han egh sik ramarka ok ligg¾r egh til ha ok hamnu han hau¾r egh uitzorß mera at u¾ria ¾n han hau¾r garße gripit. han a haua m¾ß hšgha by af alm¾nninge bysins. timb¾r ok troß. fang ok fear gang. ok ryßia undir rughi ok rowm: haua af ßreia halma. ok sißan l¾ggia at¾r undir fear fot. egh ma han l¾ng¾r til ak¾r ¾lla ¾ng haua. Nu uill {hšghi} [hšgha] by alm¾nninge skipta. ßa a afg¾rßis by sua mykit i skoghe sum skyldar. nu ¾r by af alm¾nninge kšpt¾r: ßa a han egh uitzs orß mera at u¾ria ¾n sua sum han hau¾r garße gripit ok lagha h¾fß kumit. XX.IX. ¦ Nu au¾rkar man eghn annars. gang¾r hans skogh. urak¾r staka ok hugg¾r hagha ok far a fiskia annars manzs g¾r uasa ok u¾rkia. ß¾t kalla oßul brut. ß¾t ¾r fiughurtan manna eß¾r at han gik m¾ß luui. ¾ll¾s tolf manna eß¾r at ß¾t uar egh hans g¾rß. brist¾r at eße bšte ßreia mark¾r: Nu far han a fiskiar hans dragh¾r n¾t ¾llas miarßa ß¾t ¾r siax šra sak. Nu gang¾r man i skogh annars manzs tak¾r diur hans m¾ß n¾ti ¾lla skiut¾r. ß¾t ¾r siax šra sak ok lati at¾r diurin. XX.X. ¦ Nu ¾r skogh¾r oskipt¾r m¾llin manna. alle ße sum ß¾r aghu: ßer aghu saklšst i hugga. alt utan ek ok hasl. hasl a friß haua: Br¾nnir man suißu: gšmi sik ß¾r firi at ß¾r se egh ek innan br¾nnir man ek bšte firi siax šra: br¾nnir ßre. bšte ßre mark¾r. br¾nnir tiughu bšte fiuratighi mark¾r huat sum han a minna ¾lla mera: ok huat han hugg¾r minna ¾lla mera. ¾n egh ma han baße skoghin au¾rka ¾ til huas sum ß¾t ¾r ok andrum lana ¾lla skipa. utan han aghe tu bol i bynum: ßšm sum huart ßerra hau¾r s¾rdelis ak¾r ok ¾ng. ok alla lagha skiptir. ßa ma han til ß¾s bolsins enum skipa. ¾lla lana. au¾rka flere ßa bštin ße. ¾lla uiti lufs eß a han. su¾r a mote {ßa uiti} [ok dyl] m¾ß eße. ßa uiti h¾r¾ßzs n¾md huat ß¾r ¾r sant um. ¤. I. Awndas ßer sum innan aghu at han hugg¾r ¾mmukit sum minna a. sum ßer mera aghu ßa {skul} [skulu] ßer til fara firi iul ok h¾lgha aftun ok uara skogh til skiptis ok l¾ggia h¾lgß a han. huar sum hugg¾r sißan i skoghinum af ßy sum i h¾lghßina ¾r laght. bšte ßrea mark¾r. Nu skal han fara til manadaghin ¾fte lagh ßingx mana dagh. ß¾t ¾r ß¾n sum siu nattum ¾r ¾fte annan dagh pinkizs dagha ok st¾mna skoghinum til skiptis. Nu uill han egh st¾mna utan wil hinum forf¾ngta sit. ßa skulu ßer til ßingx fara ok k¾ra ok lata af dšma h¾lghßina. ok sißan mughu ßer saklšst hugga: Nu st¾mnir han ok sškir til skiptis skoghin. ßa a ßrißiu f¾mtinne skulu alle ßer sum i aghu skoghinum til koma ok skipta skoghinum ¾fte ßy sum huar a i bynum. ok aghin alle i {by} [ßy] b¾zssta. ok alli i {by} [ßy] u¾rsta. .XX.XI. ¦ Nu sißan sum skipt ¾r. hugg¾r annar i annars skoghi. ßa bšte firi siax šra. gang¾r man a skogh annars hugg¾r ek ¾lla apald b¾r¾nz tr¾. gialde firi siax šra. Nu firi alla siax šra sak ¾lla andra sakir. ßa {taki} [lati] ¾ fšrst ut ß¾t sum han tok. ¾llas sua got ok sakina iuir at botinne. Hugg¾r iuir ßry gialde firi ßreia mark¾r. Nu hugg¾r man sua manga ek¾r i annars skoghi at standa ma a stubba ok t¾lia til tiughu ¾ru. bšte firi fiuratighi mark¾r hugg¾r galduiß bšte ßre šra. XX.XII. ¦ Nu uilia bšnd¾r in taka til g¾rßis sik af skoghinum. ßa a han uitzs orß sum in uill taka til ak¾rs ok ¾ng. ¾n ß¾t ¾r egh of hšgh¾r skaßi bynu. ßy at ß¾n a ¾r uitzs orß sum byggia uill. Nu ligg¾r manzs f¾lla ßšn sum han will ryßia undi rowm ¾lla rughi i ßy sum ßer uilia in taka: ¾lla uilia ßer ok intaka skogh undir mala. alla uilia ßer skipta skogh til ryßzsla [skiptin] ok haui ßo fšr šxamala sin sum f¾ldi. rugh ok rowr. ok en halm ß¾r ¾ftir. sißan taki ß¾n up sum m¾ß lu ok lagha skipti fik XXXIII. ¦ Nu agh¾r annar tr¾n ok annars ¾r iorßin i skoghinum. ßa uill hin af hugga tr¾n ok sian iorß ryßia. Nu sigh¾r han at han uill sin tra haua ok egh lata af hugga. ßa skulu ßer til ßingx fara. h¾r¾z hšfßinge skal ß¾r syn til n¾mna. ¾r skoghrin a ßy sum ma g¾ra af ak¾r ¾lla ¾ng. ßa a ß¾n uitzs orß sum iorßina a ok ryßia uill. Nu ¾n [tr¾n] standa a bi¾rghum sum huarte nytir til ak¾r ¾lla ¾ng. ok hin uill hanum hans aldin skogh ¾lla hans viß forf¾ngta: ßa a ß¾n uitzs orß sum tr¾n a. ßšn skulu dšmas kuar standa ok egh up huggas. Nu ¾n ße standa a ßere iorß sum man ma g¾ra ak¾r ¾lla ¾ng af. ßa a ß¾n fara til sum skoghin uill ryßia ok af hugga ok iorßina ryßia. ok biußa sua manga p¾nninga sum mi¾tanz m¾n sighia tr¾n u¾rß uara. uill hin uiß taka ßa ¾r ß¾t got. uil han egh uiß taka: ßa skal han st¾mna et ßing. annat ok ßrißia ok byßa hanum u¾rßin. Nu ¾n han uill egh uiß taka [ßa skal a ßrißia ßingeno n¾md g¾ra ok sea huat ß¾t ¾r h¾ld¾r fallit til at ryßia ¾llas egh: ¾r ß¾t fallit til at ryßia ßa skulu ßer mi¾ta huru goß¾r skoghrin ¾r ok han skal uiß¾r p¾nningum taka sum skoghin a. uill han egh uiß¾r taka] ßa han st¾mne hanum fiarßa ßing. ßa skal taka p¾nninga sua manga sum mi¾tanz m¾n ¾lla andre syna m¾n uilia mi¾ta ok skoghrin uar u¾rß¾r. ok s¾tia i h¾nd¾r tuem boanzs mannum m¾ßßšm skialum. at ßaghar hin k¾rir til ßa fa hanum p¾nningana. sißan taki han dom til at hugga skoghin hugg¾r han fšr. ßa bšte sum skils. hugg¾r han sißan ok k¾rir hin til sum skoghin ate. ßa uisi hanum huar sum p¾nningane standa til borghan ok bißi han sißan ßšm ß¾r up taka: ok uiti ß¾t m¾ß eße {fiughurtam} [fiughurtan] manna at han hiog up ß¾n skogh m¾ß ßingx manna domi sißan han hafße fult giald hanum bußit m¾ß ßrim ßingum ok ßrim f¾mtum: ok fiarßa lionga ßing. XX.XIIII. ¦ Nu tak¾r maß¾r man i skoghe sinum. ßa ma han egh af bonda taka ok egh af hans ßr¾li. han skal ßšm til byia fylghia. ok lass i tak lata. ok han lete hemuld sinna: far han hemuld se saklšs. far han egh hemuld. ßa lati at¾r uißin ok m¾ß siax šra: tak¾r leghu dr¾ng manz i skoghi. ßa ma af hanum taka: ßy at han ¾r egh staßfast¾r. uarß¾r hanum egh skogh¾r hemul. ßa [lati] at¾r uißin ok m¾ß ß¾t sum skilt ¾r. ¤. I. Nu lšpa bort hion manzs. lysir ß¾n laghlika sum sins hau¾r mist. ok biuß¾r til {fa} [f¾] sit. tak¾r man utan uarß h¾lde ok utan h¾r¾zs lysir laghlika. ok far hanum sit at¾r. ßa a han firi half mark. tak¾r mulslaghu man ¾lla h¾st a gangu. ¾lla uxa ok lysir laghlika ßa a han firi šrtugh: XX.X.V. ¦ Nu a man bigarß: ßa ma man egh s¾tia skruf n¾mer bigarße. {¾} [¾n] halua rost n¾r. s¾t¾r sum skilt ¾r. fylghir hin sinum bium fran bi garße sinum. uraki af sua at han spille egh u¾rkum hans. ¾lla haui {half} [halft] huar ßerra. s¾t¾r n¾mer ¾n skilt ¾r. ßa ¾r skruu¾r ßiuu¾r. uari ogild¾r firi ßem sum {a} [hitte]. ok hin gialde ßre mark¾r sum satte. ¾llas dyli m¾ß tolf manna eße at han egh satte. ¤. I. Gang¾r man at bium m¾ß f¾laxs g¾rß. ßa a han halft uiß alla ßa sum skoghin aghu: Nu gang¾r {uan} [utan] f¾lax g¾rß. s¾t¾t stok ok staßa. far m¾ß blande ok bikare. farr ok flšghir. ß¾t ¾r siax šra sak. Nu gang¾r han a gapa syn hittir bi. ßa skal han m¾rkia tr¾t ß¾t sum han stand¾r i. ok lysa firi allum ßem sum skoghin aghu. ßa a han ßrißiung af bium. XX.XVI ¦ Nu a biur s¾ bšle sum bonde. huar sum dr¾p¾r biur ok bryt¾r hißi hans. lati at¾r biurin ßem sum ¾ngina atte ok m¾ß ßrea mark¾r. tak¾r biur a alm¾nninge. aghe han biurin ok uari saklšs. ¤. I. Alle aghu biorn sškia ßy at han ¾r ur¾fle. alle ße i skal koma m¾n han ršrir fot. ßer aghu lut af biorne. ¤. 2. Nu ganga m¾n ¾ftir ¾lghium. nu resa ßer diur ok fa fi¾t ok fara ¾ftir. nu lata ßer fi¾t lšst. nu ma ¾ngin a ßerra fi¾t ganga fšr ¾n ßrea n¾t¾r ¾ru ute: nu gang¾r man ¾ftir ok f¾lle diur. koma ßer til sum diur haua rest. ßa aghu ßer diur sum restu. Nu haua ße sl¾pt fi¾ti sum restu ok ganga ut ßrea n¾t¾r. koma andre ok f¾lla diur. ßa aghu ßer diur sum f¾lt haua. ok ßer gangin fran sum uildu fi¾tz gšma. ¤. 3. Nu uarß¾r man firi skall ok skiut¾r diur. ßa a han skut bogh ok halua knek. nu fara m¾n ¾ftir {diura} [diure] ok fylghia annars manzs hunda. ßa a {hund} [hund¾r] haluan manzs lut. ¤. 4. {vm wargha skall} Nu skal huar bonde haua ßriggia famna wargha n¾t. hau¾r han egh n¾t ßa bšte ßre šra. ßa skal taka tua m¾n af huarre sokn ßšm sum bußkafla skulu up sk¾ra. komb¾r egh bonde af husi huariu ßa bšte ßre šra: ße m¾nnini sum n¾mdi ¾ru skulu ßa p¾nningana ut sškia. ok ße takin ßrißiung af ßem p¾nningum. ok ßer sum [skal] fylghia takin {ta} [tua] lyti. Nu s¾gh¾r bonde at han hau¾r egh fangit skal buß. ¾lla han hafße forfall: ßa uiti m¾ß tu¾gia manna eße ok sialu¾r han ßrißi. at han hafße lagha forfall. ¾llas han fik huarte buß ¾lla bußkafla. gang¾r i skall ok g¾r ¾nga lußnu. bšte firi šri. ¾lla u¾ri sik m¾ß sama eßinum sum skilt ¾r: Nu kan ra i n¾t koma i uargha skall. ligge {ogild¾r} [ogild]. s¾t¾r man n¾t utan uargha skall ok dr¾p¾r ra. bšte ßre mark¾r. ¤. 5. Nu a ß¾n r¾f sum resir. h¾ra ß¾n sum handum tak¾r. nu mughu egh bšnd¾r ra taka. utan ßer h¾ttin uiß ßrim markum ßy at hon ¾r kunungx diur. XXXVII. Nu hitter man gull ¾lla silu¾r utan garzs ¾lla grinda stulpa. lysir laghlika firi gr¾nnum at kirkiu ok ßinge. ¾llas andra gripi. ßa skal han s¾ghia huat sum han hau¾r hit. Nu komb¾r man ok k¾nnis uiß at slikt ¾r mik hwruit. ßa gang¾r han til m¾ß sannum iartighnum ok {u¾ggia} [tu¾ggia] manna eße. at ß¾tta ¾r mit. ok iak hau¾r r¾t k¾nt. ß¾n taki ßrißiung af sum hitte. ok tu¾lyti ß¾n sum atte. komb¾r ¾ngin ß¾n firi nat ok iamlanga m¾ß sannum iartighnum sum ßor til ganga: ßa a kunung¾r tua lyti. ok ßrißiung ß¾n sum hitte. Nu farr man at u¾gh ok tapar kl¾ßum sinum ¾llar andrum {kustu} [kustum] sinum. u¾ndir {ß¾t} [ß¾r] at¾r fšr ¾n han lysir ok mštir hinum sum hit hau¾r. ßa a han egh fyndar lut af giua. ¤. I. Nu fara m¾n at u¾gh hitta fynd. alli ßer sum fram ¾ru farnir um ßa aghu egh ßer af fynd. alli ßer sum fram ¾ru farnir um ßa aghu egh ßer af fynd. alli ßer sum ¾ftir han ¾ru ßer aghu* af fynd m¾ß ßem sum hitte. ¤. 2. Nu hittir man {byta} [butn] fynd ok lysir laghlika. ßa a han halua fynd. komb¾r ¾ngin ß¾n sum uiß k¾nnis. ßa kunung¾r halft uiß han. hitte man haf urak i uatne ute lysir laghlika. ßa a han ßrißiung. sin {¾f} [af] haua. komb¾r ¾ngin ß¾n sum uiß k¾nnis. ßa kunung¾r tua lyti af. XXXVIII. ¦ Nu kalla man kunu fšrd¾ßu ß¾t ¾r s¾ktar orß utan m¾ß st¾mdu ßingi. Nu kalla man annan okußins orß {¾lla} [kallar] nißing. ¾lla ßiuf. ¾lla fostra utan m¾ß ßing st¾mnu: ßa ¾r ß¾t s¾kta orß. ßa dyli m¾ß tolf manna eße at han m¾lte hanum ¾ngte s¾kta orß. ¾lla bšte ßre mark¾r. XXXIX. ¦ Nu borghar man andrum p¾nninga ¾lla nakuat annat gozs. ßa a han ß¾t ut luka sum han borghaßi. ¾llas dyli at han uar aldrigh ß¾r borghari at ¾llas l¾ggi fram ok uiti ß¾t at ß¾ssu uar iak borghari ok egh at andru. ¾ll¾s ok ß¾t allt at¾r lukit sum han uar borghari at. Nu ¾n han gang¾r uiß at han borghaßi. ßa skal hin sum uiß borghaninne tok kr¾uia borgharan: borgharin st¾mne ßšm ßing sum han baß i borghan. will han dylia at han baß han aldrigh ß¾r i borghan um. ßa luki borgharin egh ßy siß¾r alt ß¾t sum han gang¾r uiß at han borghaßi hanum. Nu ¾n han uill uita alt lukit ok s¾t. [ßa skal han m¾ß eß uita alt ß¾t] {sum} iak baß ßik i borghan um: ß¾t ¾r alt lukit ok s¾t sum ßu {kuat} [kuaß] sialu¾r ia uiß¾r. ¤. I. Nu uill han huarte dylia ok egh uita lukit. ßa skal han st¾mna borgharanum ßry ßing ok sitia ßrea f¾mtir sum han baß i borghanina. Nu innan smalandum ßa skal a ßrißiu famtinne borgharin ut luka ß¾t sum han borghaßi. luk¾r han egh ßa ut. ßa ganga all fallin in a han. ßing ok f¾mtir. Nu ¾n borgharin luk¾r ut a ßrißiu f¾mt. ßa ganga fallin in a han sum han baß i borghanina. utan han uili ut luka ¾lla dylia. sum fšrr uar saght. Nu ¾n ß¾t ¾r i šstragštlande sum lionga ßing st¾mnis. ßa skal borgharin huart ßing sum hin st¾mne sum han borghaßi. ßa skal han st¾mna ßšm sum han baß i borghanina ßry ßing ok ßrea f¾mtir. ok sua lionga ßing ¾ftir. ßa skal han su¾ria in til borgharans. at han hau¾r laghst¾mt lionga ßing. ok sua borgharin til hans sum han baß i borghanina Uvill hin ¾n ßa r¾t g¾ra antuiggia m¾ß laghum sum skilt ¾r ßa ¾r ß¾t got. will han egh. ßa skal lionga ßingx f¾mt l¾ggia hem til hans: will han egh ¾n ßa r¾t g¾ra: ßa skal borgharin ut luka hinum sum han borghaße. {ß¾t} [ß¾r] til ma han saklšst halda. all fallin firi lagha soknina ganga in a ß¾n sum han baß borghanina: XL. ¦ Nu ¾n man will fiuratighi marka sak s¾tta uita ok bštta. han skal uita m¾ß ßr¾nne fiughurtan manna eßum. Vvill man siax marka sak uita s¾tta ok bštta. han skal uita m¾ß tu¾nne fiughurtan manna eßum. Vill han minne sak ¾n siax marka sak uita s¾tta ok bšta. han skal ß¾t uita m¾ß fiughurtan manna eße. XLI. ¦ Nu l¾ggia m¾n h¾lghß a skogh sin ok skipa. nu kan han egh fa suin a sin skogh. ok ßer uraka a sum laght ¾r a sin skogh: ß¾r mughu ßer saklšst hans aldin nšta. Nu urak¾r man a mera ¾n laght ¾r. haui firi urakit sinum suinum. ok skiptin ßer sum {skghin} [skoghin] aghu ßšm suinum. Nu lšpa annars manzs suin a annars {skgh} [skogh] ß¾n skipaß¾r ¾r. {ßa skal} [han] ßšm in taka. gang¾r a drusa aldin full {suini} [suin] um dšghn gialde firi span korns. ¤. I. Nu far man at sinum r¾ttum u¾gh gynum aldin skogh: ¾lla nuta skogh. h¾ntir i hat sin til hatta band ¾lla i uat sin til ßumul fing¾rs. uari saklšs. h¾ntir mera fšte firi siax šra ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße. XLII. ¦ Nu hald¾r man suinum sinum a annars manzs skoghi. g¾tir a m¾ß hund ok hirßa. ß¾t ¾r tolf manna eß¾r at han g¾tte egh a hans skoghi. brist¾r at eße bšte firi ßrea mark¾r. XLIII. Nu skiut¾r man skipi ut af lunnum fi¾ß¾rtiughre s¾ssu utan ß¾s uilia sum a: ok farr af landi m¾ß komb¾r ß¾n sum k¾rir. ßa ¾r ß¾t eß¾r ßr¾tylft¾r. brist¾r at eße bšte fiuratighi mark¾r. ¤. I. Nu hugg¾r man ¾lla bryt¾r bat ur lase. komb¾r ß¾n sum k¾rir. ßa ¾r ß¾t eß¾r tolf manna. brist¾r at eße bšte ßre mark¾r. Nu tak¾r man ekiu manzs komb¾r at¾r firi sola s¾t¾r. uari saklšs. komb¾r egh at¾r firi sola s¾t¾r. gialde firi ßre šra Nu ror han bort m¾ß ekiu. komb¾r ß¾n sum a ok leßir han m¾ß ope se at¾r ß¾n ror ok uill egh at¾r u¾nda. ß¾t ¾r forn¾mis sak. ß¾t ¾r siax šra. ¾lla tolf manna eß¾r. XLIIII. ¦ Nu a bonde uarßa allum ßšm elde sum han kuildnar. ß¾r til sum han ¾r slukin. Nu kumb¾r eld¾r lšs m¾ß uaßa ok br¾nnir skogh manna ¾llas garßa manna vp. ß¾t ¾ru ßria mark¾r ok eß¾r tolf manna at ß¾t uar m¾ß uaßa ok egh m¾ß uilia. Nu komb¾r eld¾r lšs i bygdir manna ok brannir up hus: ß¾n sum ßu uald¾r han bšte ßre mark¾r. ¾lla dyli m¾ß tolf manna eße. at han fik egh skaßa af ßem elde sum han tande. ¤. I. Nu hau¾r ß¾n wald sum skaßan hau¾r fangit. huat han uill h¾ld¾r taka ßreia mark¾r af ßem sum eldinum wlte. ßem a bondin ensamin. ¾lla will han til ßingx fara ok lata dšma sik: bran stußir af h¾r¾ßinu. ß¾t ¾r halu¾r spand¾r korns af huarium bonda ¾llas fiure p¾nninga. ok br¾nd¾r stuua {¾lla} [ok] laßa up. taki hela bran studß. sißan hon ¾r ut dšmd af h¾r¾zs hšfßinganum ok st¾mnu daghrin ¾r ute ß¾n sum han saghße. ßa bšte ßre šra. ¾fte ßy sum sißu¾nia ¾r. huat h¾ld¾r fiarßungx h¾r¾ße ¾lla ßrißiungx h¾raße. ¾lla alt h¾r¾ße. ¾lla halft h¾r¾ßi [ß¾t ¾r]. taki sua {huart} [huar] af branstudh sum han af skaßa fik. XLV. ¦ Nu kšpir man fyl ¾lla kalf ok fšßis up ok klandas sißan: ßa gange ut uirßningin ok aghe ß¾n sum up hau¾r fšt. Nu kšp¾r man hors ¾lla ko: huat h¾lzst sum ß¾t ¾r ok fšßis af ok klandas sißan ß¾t f¾ sum han fangit hau¾r. ßa skal ß¾n affost¾r haua up hau¾r fšt: ßy at ¾ngin man ma annars mazs kalfs fostre uara. ok ß¾n lšse sum r¾t k¾nt hafße. XLVI. Nu skiptas m¾n g¾uum uiß¾r. nu klandas firi ßem sum ßighat hau¾r. ok kalla af sik uara ßiuf stulit. ßa skal han uita m¾ß eße tu¾ggia manna ok tolf ¾ftir. at hanum uar giuit ok han u¾r egh ß¾r ßiuu¾r at. ßo matte man giua at egh uare uin til. Nu klandar ß¾n sum gaf. ok kallar egh giuit uara. ¾ll¾s egh lšnat uara. hau¾r ß¾n handa m¾llum sum ßa. ßa a han uitzs orß sum ßa m¾ß eße. at ß¾t uar hanum giuit ok han lšnaßi. XLVII. ¦ Nu au¾rkar man eghn annars mazs. ok k¾rir ß¾n sum eghnina a. lati ut eghnina m¾ß ßre mark¾r. nu hald¾r han i ßrim ßingum ok ßrim f¾mtum: ßa ¾r han at ßrim markum sak¾r. Nu f¾llir n¾md han. ok koma a han lagha doma ok au¾rkar ¾n sißan: ßa ¾r ß¾t iorßa ran fult ok fiß¾rtiught XLVIII. ¦ Nu f¾stir man eßa ok uill uita s¾tta ßem. lšse eß m¾ß eße ok egh en m¾ß tuem utan ß¾n uili sum uiß takar. XLIX. ¦ Nu tak¾r man harw annars. ok haru¾r m¾ß um dagh. fšri at¾r firi sola s¾t¾r ok uari lšs. tak¾r ur tinda {giali} [gialdi] firi fiura p¾nninga. tak¾r ur atta gialde firi huarn sua: tak¾r ur ß¾n niunda. gialde firi niu šrtugh¾r. fšrir han harvu iuir upgangxs ak¾r. ßa skal han haua haruv kialka: hau¾r han egh haruv kialka. ßa bšte at¾r spi¾llin ok m¾ß siax šra. L. Nu uarß¾r hund¾r manzs galin. ßa skal ß¾n lysa sum han a ß¾n galna hundin. bit¾r fšr ¾n han laghlyst¾r fok ¾lla f¾. ß¾t skal bondin at¾r gialda. bit¾r sißan han laghlyst¾r ¾r. ß¾t a egh bondin at¾r gialda. LI. ¦ Nu fšlizs hyndzsima manzs ok fara ¾ftir h¾nne hunda. ßa skal bondin hana inne h¾fta {vn} [vm] niu n¾t¾r ok hund {m¾t} [m¾ß]. bita hunda fšrra ¾n han hau¾r lagh h¾ft. ß¾t a ß¾n bonde at¾r gialda sum hyndzsimina a: bit¾r siß¾n sum h¾ft ¾r. ßa gialdin ße sum hundana aghu. Nu hygge {har} [huar] at lut sinum i laghum. Nu ¾r laghsagha ißur lyktaß ok ut saghß. m¾ß hund ok harvu tinda: byrias at ßy hšghsta ok lyktas at ßy l¾ghsta.